De inbreker

LazaRus:

Er is een inbreker geweest in onze Tok-tuin.
Nee, geen duif of meeuw, het was een mens!
Zoals een echte inbreker betaamt kwam hij niet door de deur, nee, hij kwam uit de lucht vallen. Wij zijn hier nog nooit zo geschrokken!

de muur en de schutting achter in de tuin met nog strak net

Ma Tok was gelukkig bij ons in de tuin, zij was wat rommel aan het opruimen, toen er opeens een hoop geschreeuw te horen was helemaal achterin de tuin, daar waar de muur overgaat in de schutting van de achterburen.
En ja, het gebeurde echt: er kwam een man over die schutting en die sprong zo onze tuin in. Dat was tenminste zijn bedoeling. Waar hij niet op had gerekend was ons overspanningsnet, dat tussen hem en de tuin in hing. Hij kwam er bovenop terecht, wat misschien zijn leven heeft gered, want het is een hoge muur en een hoge schutting, waar hij af sprong.

de poort die gesloten was

Hij keek erg verwilderd en begon over het net heen te rennen, terwijl Ma Tok tegen hem riep dat hij daar .... mee op moest houden, dat hij het hele net kapot trapte. Maar nee hoor, de man wankelde door, hier en daar gaten in het net trappend. Totdat hij er helemaal doorheen zakte en zomaar in onze tuin stond.
Hij rende naar de poort, maar toen hij zag dat die dicht was keerde hij om en ging zomaar het mensenhuis binnen door de achterdeur. Ma Tok vloog hem al scheldend achterna, ondertussen wel voorzichtig om zijn modder-voetstappen in de gang heen laverend. Zij kijkt erg vaak naar

het kapotte en slap hangende net

krimi's op tv en ze weet dus dat voetafdrukken sporen zijn, die bewijs kunnen opleveren.
De man vloog de voordeur uit waar hij werd opgevangen door de daar aan het werk zijnde stratenmaker, die hem stevig vasthield totdat er mensen van handhaving arriveerden, die hem op zijn buik op de grond duwden met zijn handen op zijn rug.
De man probeerde nog om hier onderuit te komen door te roepen dat hij geen adem kon halen (hij kijkt vast ook vaak boevenseries), maar daar trapten de handhavers niet in, zij droegen hem over aan de politie, die snel ter plaatse was.

slap hangend net

Ma Tok was de man naar buiten gevolgd en zij vertelde de politie dat de man schade had gemaakt in onze tuin. Daarop kwam een agent kijken bij ons en zo hoorden wij het hele verhaal van Ma Tok, die tegen hem vertelde wat er gebeurd was, ook toen de man uit ons gezichtsveld was verdwenen.
En nu is de rust weergekeerd in de Tok-tuin, maar als wij naar boven kijken worden we verdrietig, want ons prachtige, veilige net is stuk, er zitten grote gaten in en het is helemaal uit zijn voegen gerukt, het hangt niet meer mooi strak over de tuin, er zitten zielige hangplekken in. Ma Tok is ook droevig, vooral nu zij gehoord heeft dat haar verzekering de schade niet vergoedt.

Meer ruimte

Odette:

Ma Tok had vorig weekend besloten dat mijn kuikens groot genoeg zijn om de trap op en af te kunnen gaan. Ik vond het nog een beetje vroeg, maar ik wilde wel graag een beetje mijn poten strekken, dus aan de ene kant was ik er een beetje bang voor, maar aan de andere kant vond ik het wel fijn.

wie gaat er als eerste naar beneden?

Ma Tok kwam met een trapje aanlopen en dat ging zij in ons hok bevestigen.
Omdat de schroef, waarmee dat trapje hoort te worden vastgemaakt, helemaal door het hout is getrokken, bedacht Ma Tok iets anders om onze trap vast te maken. Zij zette het ding in het trapgat, een klein beetje hoger dan de vloer en aan de onderkant van de trap legde zij een paar stevige stenen, zodat het geheel niet kon verschuiven.
Zo kon er niets meer gebeuren. Nou ja, mijn kuikens zouden natuurlijk naar beneden kunnen rollen, maar daar had Ma Tok ook al rekening mee gehouden.

't is wel diep...

Ze had namelijk op de grond, waar de trap naartoe gaat, een laag zachte bodembedekking gelegd, zodat mijn kleintjes zich geen pijn zouden doen als ze van de trap zouden kukelen.
Ik was benieuwd wie als eerste de sprong in het diepe zou wagen.
Na een poosje op het randje te hebben gebalanceerd ging Christina voorzichtig een paar treetjes naar beneden. "Het is wel diep, hoor," riep ze naar boven en omdat ze daarbij omhoog keek struikelde ze over haar eigen pootjes en toen was ze ineens beneden.
"Wow", riep ze, "wat is het hier groot!" Toen wilden de anderen natuurlijk ook

de uitgebreide ren voor Odette en haar kuikens

gaan kijken, maar ze durfden toch nog niet echt.
Toen ben ik maar naar beneden gegaan, dan zouden ze wel volgen.
Dat dacht ik tenminste.
Maar dat klopte niet.
De vijf nog boven zittende kuikens begonnen een heus piep-concert, waarop Ma Tok boven voor haar raam naar ons kwam kijken, of alles wel goed ging. Toen ze mij beneden zag zitten begreep zij meteen wat er aan de hand was en ze ging weer rustig in haar kamer zitten.
"Odette regelt het wel", hoorde ik haar tegen Pa Tok zeggen.
En dat deed ik.
Ik riep naar de kleintjes dat ze

Odette in de ren
met 1 van de kuikens net onder haar vandaan komend

rustig de trap af konden komen en dat er hier een heleboel voer op de grond lag voor hen.
Toen kwamen ze één voor één de trap af, tenminste, dat was de bedoeling, maar Cleopatra en Constance kwamen tegelijk naar beneden. Ze giechelden toen ze over hun pootjes struikelend vlak naast mij op de vloer landden. Alle kleintjes begonnen heerlijk te rennen nu ze zoveel ruimte hadden gekregen om hun pootjes te strekken.
En ze strekken deden ze!

Het echte probleem kwam 's avonds pas, toen ik boven wilde gaan slapen met de kuikens.

Odette onder de trap met haar kleintjes onder zich

Naar boven de trap op, dat bleek weer iets heel anders dan naar beneden de trap af.
Ik ging op het laatst maar onder de trap liggen en de kleintjes kropen onder mijn vleugels.
Maar Ma Tok was het niet eens met mijn oplossing, zij vond het te koud voor mij.
Ze greep telkens onder mij totdat ze alle kuikens had gepakt en ze zette ze boven in het hok.
Dat gaf weer een gepiep van jewelste, Laza kwam zelfs even kijken wat er aan de hand was.
Ik ging er natuurlijk meteen achteraan.


En zo waren wij allemaal weer fijn boven om lekker warm te kunnen slapen.

Ma Tok: inmiddels heeft ook Pippa met haar kuikens een ren voor haar hokje gekregen, zodat zij ook fijn naar buiten kunnen gaan. Ze maken er dankbaar gebruik van.

Pippa en haar kuikens buiten in de ren

Nieuwe voorzieningen

Odette:

Wat is het lekker druk in de Tok-tuin.
Overal hoor je gepiep van kuikentjes, dat komt uit drie hokjes nu.

Babette slaapt 's nachts met haar kopje in de veren

Ik had zo gehoopt dat alle drie Babette's eitjes ook zouden uitkomen. Het is de eerste keer dat zij broedt, dan is het allemaal nog extra spannend. Je weet dan nog niet hoe het zal gaan als de kuikens uit hun eitjes willen komen. Gelukkig is alles goed gegaan.
Ze is ook nog niet zo lang hier in de tuin, dus ze heeft ook nog nooit meegemaakt dat er kuikens kwamen. Ja, nu natuurlijk wel, bij Pippa en mij, maar toen zat ze zelf te broeden en kreeg ze er niet echt iets van mee.

Ik hoorde van Ma Tok dat ze 's nachts haar kopje in haar veren steekt om lekkerder te kunnen

voedertafel met drinktorentje

slapen, een schattig gezicht.
Pa en Ma Tok zijn vorige week
weer eens bij Hoogendoorn wezen kijken. Het is er echt schitterend geworden, zeiden ze. En ze hebben niet alleen gekeken, nee, ze hebben ook iets voor ons meegebracht.
Voer voor de volwassenen en ook speciaal eten voor de kuikens.
En dat is nog niet alles.
Wij, de broedkippen, hebben elk een voedertafeltje gekregen.
Dat is erg handig, Ma Tok strooit het kuikenvoer daarop en dan kunnen de kleintjes, en ik ook, het zo opsnavelen.

Het voer zat eerst in een silootje, maar omdat ik de kleintjes wil

Odette met haar kuikens op en bij de voedertafel

leren om te scharrelen doe ik ze dat voor met mijn poten.
Ik schep daarbij zoveel
bodembedekking omhoog dat het voer helemaal onder de houtsnippers komt te zitten en dan kunnen de kuikens het niet meer vinden.
Ma Tok had de etensbak al op een tegel gezet, maar dat hielp niet erg goed. Nu gaat het prima, de kuikens zijn groot genoeg om op de voertafel te springen en nu kunnen ze heerlijk snavelen.
En ik kan lekker doorgaan met scharrelen.
We hebben ook nieuwe drinktorentjes gekregen, omdat de oude lek waren en eigenlijk

Pippa en haar kleintjes bij de voedertafel

ook wel een beetje aan de grote kant voor onze kleine broedhokjes.

Zo is alles nu helemaal patent in orde voor ons en de kleintjes.
De ukkies van Pippa zijn nog wel een beetje aan de kleine kant om op de tafel te springen, maar ik hoorde van Pippa dat ze via haar rug er gemakkelijk op komen.
Ik hoorde Pippa tegen haar vijftal roepen dat ze wel iets zachter konden doen als ze op haar rug sprongen, maar ik weet niet of ze daarnaar luisteren.
Ik heb de indruk dat er in elk geval één ondeugd bij haar kuikens zit.

                                              Arme Pippa, ik hoop dat zij die kleine in het gareel krijgt.

Babette's kuikens

Babette:

Ze zijn er, mijn kuikens.
Wilt u ze zien?
Ik vind ze allemaal prachtig!

de 3 E's van Babette

Ma Tok heeft mij geholpen bij het namen geven, want er waren vier mensen, die vernoemd wilden worden.
Dat kon natuurlijk niet, dat wisten we van tevoren al, omdat ik op drie eitjes zat. En twee kuikens uit één eitje, dat gaat niet. Eén kuiken heeft al moeite genoeg om uit zijn eitje te draaien, stel je voor dat er dan ook nog telkens een ander kuiken in de weg zou zitten.
Dus ik heb nu drie kleintjes.
Ze heten Erika, Eva en Elsje.
De andere persoon, die vernoemd wilde worden, moet helaas nog een heleboel jaren wachten, maar dat is niet anders.

het eerste kuiken van Babette

Ma Tok kwam vanochtend de tuin in en ze ging eerst de drink- en etensbakken van Odette en Pippa verschonen. Kippenkuikens kunnen niet zo lang wachten, net als mensenkuikens, die zijn ongeduldig.
Daarna ging ze Yvonne en Yvette helpen en de deur van het Tok-huis open zetten.
En toen kwam ze bij mij.
"Zo Babette, vandaag zullen we je eitjes even bespuiten, dan kunnen de kleintjes er makkelijker uit morgen of overmorgen."
Ik lachte zachtjes, want ik wist iets wat zij niet wist.
Ze tilde mij voorzichtig op en

nummer 2

toen viel haar mond open van verbazing.
"Babette! Wat geweldig!
Je kuikens zijn er al! Alle drie!" En zo was het, ze waren in de nacht stilletjes uit hun eitjes gekropen.
En nu kan ik even uitrusten voordat ik met de opvoeding begin.
Ma Tok deed kuikenvoer op de voertafel en ook nog wat in het etensbakje, omdat ze niet wist of de kleintjes morgen al op die tafel zouden kunnen springen.
Ik heb er stiekem al wat van geproefd, wat is dat lekker, zeg!

en de laatste van de kuikens

Ma Tok heeft gezegd dat ik goed moet eten, omdat ik bijna de hele broedtijd niets heb gesnaveld, dus ik ben vast mager geworden. Straks herkent Barbara mij niet eens meer.
Hè, wat voelt dat lekker, die kleine warme donsbolletjes in mijn eigen dons. Ik zal ze goed warm houden, want er waait nog best een frisse wind buiten.
Ma Tok heeft de handdoek, die voor mijn hok hing om het lekker schemerig te maken tijdens het broeden, ook weggehaald, zodat ik weer contact kan hebben met de buitenwereld.
Buiten mijn hokje, bedoel ik.
Ik wil mijn kuikens natuurlijk aan iedereen laten zien, maar vandaag blijven ze nog lekker onder mij zitten bijkomen van het uitkomen.

Generatiekloof?

Desiree:

Het is erg bijzonder wat er nu gebeurd is in de Tok-tuin.
U hebt het zich vast niet gerealiseerd, maar ik heb een hele alfabet-generatie overleefd.

We zijn weer bij de "D" aangeland met de kuikens van Pippa, waarvan u hierbij de portretjes aantreft.
Alle letters zijn dus een keer langsgekomen sinds ik hier kwam wonen.
Ik begin mij nu zo langzamerhand toch echt een oud omaatje te voelen, hoewel ik vorig jaar nog broedmoeder ben geworden.
Op de grote foto ziet u Annette, mijn broeddochter, achter mij staan. Zij was toen nog een kuiken, maar nu is zij ook al een jong hennetje dat eitjes legt voor Pa en Ma Tok.

Annette en Odette in de tuin

Misschien was er wel een eitje van haar bij de nu uitgebroede eieren, dat is best mogelijk.
Ma Tok pakte voor het broeden wel zoveel mogelijk de eitjes van Barbara en Babette, de Serama's, maar omdat Annette nog erg jong is zijn haar eieren ook nog klein, dus het is best mogelijk dat er één van haar eitjes tussen de broedeieren terecht is gekomen. Dat maakt verder niet uit, natuurlijk, maar het is toch een grappig idee, dan zou ik voor de zoveelste keer oma geworden zijn.
Gelukkig is er hier in de tuin geen sprake van een generatie-kloof,

Anne C met op de voorgrond Desiree

dat heb je meer bij mensen, heb ik gehoord.
Hier doen wij daar niet aan.
Ik wordt zelfs nog getreden, soms door Anne C, die vindt mij daar nog helemaal niet te oud voor, heeft hij gezegd.
Hij is een erg lieve jongen.
Hij is mijn broed-zoon, maar bij kippen is dat geen bezwaar wat treden betreft.
Mijn biologische zoon is hij niet, dan zou hij koekoek-kleurige veren gehad moeten hebben, dus van inteelt kan geen sprake zijn.
Ik had een andere haan als vader, een kuifhaan.
Hij moet heel mooi geweest zijn, heb ik gehoord van de fokker, die voor mij zorgde toen ik nog een kuiken was.
Ik lijk erg op hem en ik ben héél vroeger dan ook op een show

Geertrui, volgend jaar ook alfabet-overlever?

geweest, omdat ik zo'n mooie hen was, samen met Dorothea, die hier ook heeft gewoond in de tuin.
Zij is al jaren geleden heengegaan, ze ligt ergens onder ons begraven.
Zij was helemaal koekoekkleurig, ook haar kuif was dus gestreept. Ik heb een witte kuif, dat is weer net even anders.

Nog een paar keer broeden en Geertrui is net als ik: een alfabet-generatie-overlevende.
Maar dat kan nog wel een jaartje duren, denk ik.
Volhouden, Geertrui!

Pippa's vijftal

Pippa:

Zo, hèhè, dat zit erop.
Ze zijn er, hoor, mijn kuikens.
Hun namen zijn: Daantje, Dirkje, Dieuwertje, Doortje en Dientje.
Mooi hè?

Pippa's kuikens: 5 D's

Ma Tok wist niet meer precies de dag waarop ik was begonnen met broeden.
Ze schrijft die dingen altijd netjes op in haar agenda, maar in die week was het zo druk, eerst stopte Wiske met broeden, haar eitjes gingen naar Odette, toen begon ik en daarna ook Babette nog een keer. Dus ze was vergeten mijn eerste dag te noteren.

Doortje, Dientje, Daantje, Dieuwertje en Dirkje

Dat is op zich helemaal niet erg, de kuikens komen toch pas als ze helemaal klaar zijn om de wijde wereld in te gaan.
Maar Ma Tok wist nu ook niet precies wanneer zij mijn eitjes moest gaan bespuiten, ter vergemakkelijking van het uitkomen, met als gevolg dat zij het wel drie keer heeft gedaan. Niet dat dat kwaad kan, maar ik moest ze wel telkens afstaan aan haar en dat vond ik vervelend.
Ik houd er liever zelf de controle over, ik zal ze echt niet laten vallen. Niet dat Ma Tok dat wel deed, maar het zou toch kunnen gebeuren. Ik stond telkens doodsangsten uit als zij ze boven

Nog een keer: Pippa's kleintjes

de stenen in een doosje deed.
Als er toen één uit haar handen was gegleden zou dat het einde hebben betekend van mijn kleintje, vreselijk!
Gelukkig ging het steeds goed en nu zitten ze veilig in mijn dons. Heerlijk!
Dat is toch zo'n geweldig gevoel, veel fijner dan de eitjes. Nu heb ik echt iets levends onder mij om te beschermen. De kuikentjes in de eitjes leefden ook wel, maar dat voelde ik niet, alleen de laatste dag, toen ze begonnen te piepen, toen had ik voor het eerst echt contact met ze. Nu voel ik ook hun kleine wriemel-pootjes en hun draaiende kopjes, dat is

Pippa's doorkijkdeur

helemaal geweldig.
Ik ben zó gelukkig!
U vindt ze vast ook mooi, dat kan niet anders, ze zijn gewoon prachtig!
Ik heb van Ma Tok ook een doorkijkdeur gekregen in mijn broedhok, nu kan ik lekker naar buiten kijken als ik de kleintjes warm houd. En met mijn bezoek kakelen. Laza en Anne C kwamen samen bij mij kijken toen ze het gepiep hoorden. Omdat ik in het hokje vlak bij de grond zit kan iedereen ons goed zien en daar wordt dankbaar gebruik van gemaakt. Het is bijna zielig voor Odette, zij krijgt nu veel minder bezoek dan ik.
Maar ik heb gehoord dat zij met haar kuikens binnenkort al naar buiten mag, dus echt erg zal zij het niet vinden.
En nu Babette nog, het is haar eerste nestje, zij zit nog op drie eitjes, één van haar vier eieren was niet bevrucht, dus dat is door Ma Tok weggehaald.
Ik ben benieuwd hoe haar kindertjes eruit zullen zien.
Volgende week is het zover.
Spannend hoor!

Ma Tok: ter vergelijking nog even een foto van twee van de kleintjes van Odette:

 Wat zijn die al groot geworden!

Zorgen om Geertrui

Geertrui:

Mevrouw Katblad maakt zich zorgen over mij, heb ik gehoord.
Dat vind ik erg lief van haar, vooral omdat het een jaar geleden is dat mijn tweelingzus overleed.

de tweelingzusjes Geertrui en Geertrui

Anne C, vriend van Geertrui

Hoewel ik op de bovenste foto met mijn kop naar beneden sta kan ik u verzekeren dat het prima gaat met mij. Mijn kop is naar beneden gericht omdat ik op de grond iets bijzonders zag liggen. En zoiets moet je goed bekijken voordat je het opeet. Het kan iets lekkers zijn, maar ook iets smerigs. Deze keer was het een erg goed hapje, door Ma Tok daar neergegooid, dus het verdween snel in mijn snavel.
Ik mis mijn zus nog wel, dat blijft, maar gelukkig heb ik genoeg vriendinnen hier in de Tok-tuin.
En ik heb een speciale band met Anne C. Hij is altijd erg aardig en beleefd tegen mij en ik vind het dan ook goed dat hij mij nu en dan treedt. Hij is wat subtieler dan Laza en dat vind ik prettig.
Niemand in de tuin weet hiervan, nu en dan geven we elkaar een stiekeme knipoog, dat maakt het

Desiree en Geertrui, de 2 overgebleven kuifjes

nog leuker.
Ik trek ook wat meer op met Desiree de laatste tijd, wij zijn de enige kuifjes nog en we zijn ook de oudsten hier.
Desiree is wel erg wijs en netjes, dat kun je van mij niet zeggen, maar zo vullen we elkaar mooi aan. En dan zijn er nog al die kuikens. Hun gepiep is erg gezellig en ik ga dan ook regelmatig voor het hok van Odette staan om naar hen te luisteren en te kijken.
Het is een druk gewriemel daarbinnen, ik ben blij dat ik Odette niet ben. Zes van die boefjes opvoeden, ik moet er niet aan denken!
Nee, geef mij het vrije leven maar. Ik moet wel telkens lachen als ik die kleine eigenwijze koppies van de C'tjes zie. Zo noem ik ze maar, ik kan ze voorlopig niet uit elkaar houden en ik heb gehoord Ma Tok ook niet, die zegt ook telkens "C's" tegen ze. Odette zal wel weten wie wie is, tenminste, dat hoop ik. Als ze wat groter zijn zullen ze wel hun eigen duidelijke kenmerken krijgen, dan komt het wel goed met die namen.

Groei

Odette:

Ze groeien goed, mijn kuikens.
Dat kunt u zien op de foto's.

 Ma Tok kan hen nog steeds niet uit elkaar houden, maar dat is niet erg, ik kan dat natuurlijk wel. Een moeder ziet dat meteen, wie wie is.
En de kleuren van de kleintjes gaan vast nog een heleboel veranderen, zo was Wiske eerst geel met twee kleine zwarte stipjes op haar kopje, terwijl ze als volwassen hen helemaal zwart is.

 Nu zijn ze alweer groter dan op de foto's, de ukkies, ze eten dan ook de oren van mijn kop, of eigenlijk van het hoofd van Ma Tok.
De eerste ton met kuikenvoer begint al aardig leger te worden.
Ik eet ook mee van dat voer, Ma Tok vindt dat dat nodig is, zo kan ik aansterken na mijn broedperiode. Want dat broeden kost veel energie en ik heb juist veel kracht nodig om mijn kuikens op te voeden en warm te houden. Omdat ik een grote snavel heb en ook een grote krop gaat het kuikenvoer er snel doorheen.
Gelukkig heeft Ma Tok gezegd dat zij en Pa Tok binnenkort weer eens bij Hoogendoorn gaan kijken, omdat de ophokplicht nu helemaal voorbij is, zodat alles er helemaal uitziet zoals het bedoeld is.
Ziet u trouwens dat mijn kleintjes al veertjes beginnen te krijgen, aan hun vleugeltjes?

bezoek bij Odette

Ik ben wel blij dat ik weer wat meer contact heb met de buitenwereld en daarmee bedoel ik dan de Tok-tuin.
Broeden is wel een erg stille bezigheid, al heb je dat tijdens het zitten niet eens echt in de gaten.
Alle hennen en hanen komen nu steeds bij mij kijken en een kakeltje maken.
Ze willen natuurlijk ook mijn kuikens zien, dat begrijp ik best. En ik vind het erg leuk om ze aan iedereen te tonen, want ze zijn prachtig, dat bent u vast met mij eens.


Ik hoorde van Ma Tok dat Pippa's tijd er ook al bijna op zit.
Zouden haar vijf eitjes ook allemaal uitkomen? En hoe zouden haar kuikens er uitzien?