In memoriam: Reina

Ma Tok:

Reina kwam bij ons in de Tok-tuin wonen op zeven april van dit jaar.
Ze had toen al een heel leven achter de rug.

kraaiende Jannes vóór zijn vertrek naar de kinderboerderij

Ze was eens afgestaan aan de kinderboerderij in Rijnsburg door iemand, die niet meer voor haar kon of wilde zorgen.
Daar bracht ze een tijd door totdat mevrouw Wies haar aan haar kippenfamilie toevoegde.
Ze heeft bij mevrouw Wies veel meegemaakt, heel fijne dingen, zoals een prima verzorging en gezellige kipjes om haar heen. Een haan was er bij mevrouw Wies niet meer, zij had haar Jannes naar de kinderboerderij gebracht omdat er buren begonnen te klagen over zijn voortdurende gekraai.
In ruil voor hem mocht mevrouw Wies een paar kipjes meenemen, en zo kwam Reina bij haar wonen.

de 3 kipjes van mevrouw Wies, die in de Tok-tuin kwamen wonen.
vooraan Reina, linksachter Xara en daarnaast Kenau

Zij heeft daar aan het water een jaar of twee gewoond, waarna ze naar de familie Tok verhuisde, toen mevrouw Wies tot haar grote spijt moest stoppen met het houden van kippen.
Dit laatste omdat er telkens kipjes verdronken als zij werden opgeschrikt door katten of door buren, die de beestjes liever zagen gaan dan komen.
Vlak voor de kippen naar de Tok-tuin zouden verhuizen verdronk Wilhelmina nog, anders was zij ook weer terug gekomen in haar geboorte-tuin.
Dat waren de nare dingen, die Reina meemaakte daar in haar tuin aan het water.

mooie Reina met haar bijzondere kammetje en haar sloffen

Wij leerden Reina kennen als een lieve, rustige en evenwichtige hen, die zo tam was dat ze lekkers uit de hand wilde aannemen.
Zij paste zich snel aan bij de familie Tok, ging netjes mee met de anderen het Tok-huis in als het donker werd en scharrelde heerlijk tussen alle hennen in de tuin als het weer licht was.
Xara en Kenau kwamen tegelijk met haar van mevrouw Wies bij de familie Tok, zij zullen Reina vast missen, maar dat geldt ook voor de andere Tok-leden.
Laza mist haar ook, hij vond haar erg mooi.

Reina geniet van een lekker hapje

Hij heeft zelfs voor haar gedanst toen ze hier net aankwam.
Reina was behalve lief dan ook fraai met haar bijzondere kammetje en haar mooie "sloffen" aan haar voeten.

Erg lang is Reina's in memoriam niet, daarvoor weten wij te weinig van haar leven vóór ze bij mevrouw Wies kwam af.
Wat we wel weten is dat we haar allemaal missen.
Ze is gestorven zoals ze was, bescheiden en rustig, in haar slaap.

Rust zacht onder de Tok-tuin, lieve Reina, we zullen je nooit vergeten.

Droevig nieuws

Ma Tok:

Ik heb weer een droevige mededeling voor u als lezers.
Reina is overleden.
Ze was al een dag erg stil en 's avonds wilde ze niet op de stok zitten en ook niet naar boven op het plateau. Ik keek haar na, maar kon niets vreemds ontdekken.
Die avond heb ik haar apart gezet in het broedhok met extra eivoer en fris water, maar ze leek er geen zin in te hebben.
De volgende morgen lag ze dood in het hok.
Ik heb haar begraven in de Tok-tuin, waar ze een paar fijne maanden heeft gehad als lid van de familie Tok.

A.s. vrijdag kunt u haar in memoriam lezen bij defamilietok.blogspot.com.

Zoekgeraakt

Reina:

Het gebeurde op een doodgewone zaterdag, aan het einde van de week.
Er was wel iets wat een klein beetje anders was dan andere zaterdagen, maar verder was er niet echt iets bijzonders. Totdat ik daarvoor zorgde. Voor dat bijzondere dus.

mestplank en zitstokken worden gepoetst

Ma Tok was de hele middag bezig met ons huis.
Dat doet ze wel vaker, maar nu duurde het wel erg lang.
Ze haalde de zitstokken eruit, de mestplank en toen ook nog alle bodembedekking van het plateau. Dat had ik nog nooit meegemaakt zolang ik hier ben en dat is toch alweer best een tijdje.
Ik vroeg aan Geertrui, die nu de oudste is, wat er aan de hand was. "O, niets bijzonders, hoor, ons huis krijgt een goede beurt," zei de krullenbol.
Goed, dat wist ik dan ook weer. Ik ging maar gewoon mijn gang, lekker scharrelen en een ei leggen in een legnest, kletsen met Pippa en Babette, een stukje oplopen met Laza, totdat ik een

het huis is ingespoten met wit spul (tegen de luis)

beetje moe begon te worden.
Ik ga dan altijd even lekker in het Tok-huis uitrusten, maar dat was er nu niet bij. Ma Tok was net alles aan het natspuiten met wit spul uit een fles.
Ik zocht en ik zocht, totdat ik een mooi plekje vond om even een tukje te doen. Heerlijk!
Na een tijdje schrok ik wakker door het geroep van Laza, hij riep dat we op stok moesten, het werd donker. Ja, dat zag ik ook wel, maar waar was ik nou toch beland? Ik herkende het helemaal niet.
Ik bleef maar stil zitten waar ik zat, het voelde wel veilig.

de donkere tuin met de struik en de boom, waar Ma Tok Reina
niet kon vinden

Ik had al een poosje niets meer gehoord en ik sukkelde bijna weer in slaap toen ik Ma Tok hoorde roepen.
Dat was nog steeds niets bijzonders, maar wát ze riep was dat wel. Ze riep mijn naam!
"Reina, Reina, waar zit je toch?" hoorde ik. En ik zag een lichtje door de tuin bewegen. Dat was Ma Tok met haar zaklamp, die mij aan het zoeken was. Ze riep en ze liep wel een kwartier door de tuin.
Toen was het lichtje weg en ik hoorde haar stem heel zachtjes: "Weten jullie ook niet waar ze is?" Dat vroeg ze vast aan de andere kippen, die lekker met z'n allen in het Tok-huis zaten.
Niemand gaf antwoord, ik denk dat niemand wist waar ik was.
Dat wist ikzelf niet eens.
Weer hoorde en zag ik Ma Tok met haar lamp door de tuin lopen.
Ze keek echt overal, achter

de fiets van Ma Tok in de grote schuur

Soestdijk, in Soestdijk, achter de hokken van Pippa en Babette, achter het lege broedhokje, onder de struik, in de struik, onder de boom, in de boom... Haar roepen klonk steeds ongeruster.
Toen hoorde ik een deur opengaan en was ze opeens veel dichterbij mij. Ze zei, bijna wanhopig: "Reina, tok eens terug, dan kan ik je vinden."
Dat was een goed idee van haar en ik zei zachtjes: "Tokketokketok."
Toen scheen het licht plotseling in mijn ogen en zag ze me zitten. "Rare meid," zei ze, "wat doe je daar nou? Was je de schuur in gegaan en kon je er toen niet meer uit? Je hebt wel een mooi plekje gevonden, op het stuur van mijn fiets." En toen lachte ze en tilde ze mij op en bracht me naar het Tok-huis, waar ze me op de stok naast Laza zette.
Zo was er een goed einde gekomen aan een dag, die toch bijzonder was geworden.
En we sliepen allemaal heerlijk in het helemaal schone huis.

Ma Tok: Hebt u het extra verhaaltje hieronder al gelezen? 
Eigenlijk is het meer kijken dan lezen, maar het is de moeite waard.

Wennen aan elkaar (3)

Xara, Kenau en Reina:

Wij zijn al bijna vergeten dat we hier nog maar kort wonen, we zijn helemaal gewend en opgenomen in de familie Tok.

Xara:

Toen onze verzorgster mevrouw Wies ons hier in een hokje zette was ik heel erg verbaasd. Het leek wel of ik hier eerder geweest was. En toen ik Laza hoorde kraaien wist ik het zeker: dit is de plek waar ik uit mijn ei ben gekropen en Laza is mijn vader! Zou mijn broedmoeder hier ook nog zijn? Pippa heette ze, dat weet ik nog heel goed.

broedmoeder Pippa en Xara en broertje Xander

Ik durfde niet meteen te roepen, zoiets moet je niet doen als je net ergens bent terecht gekomen. Je staat dan onderaan in de pikorde en dan moet je je snavel dicht houden.
Maar toen alle kippen bij onze ren kwamen kijken zag ik ook Pippa ertussen staan en toen kon ik mij niet meer inhouden. "Mamma," riep ik zachtjes en ja hoor, ze kwam naar mij toe.
"Ben jij het werkelijk, mijn eigen kleine Xara? Wat ben je groot geworden!"
Het was een blij weerzien, dat zult u wel begrijpen. Laza werd er ook bij gehaald door Pippa en

Xara als kuikentje

ook hij herkende mij.
Nu ik wist waar ik was kon ik de anderen ook geruststellen.
"We zijn in de mooiste tuin van de hele wereld gekomen, hier zullen we het goed hebben," zei ik en de andere twee ontspanden meteen, zij waren hier nog nooit geweest en dus was het best een beetje spannend geweest. Vooral toen mevrouw Wies was vertrokken moesten wij eerst wel even slikken voordat we durfden te gaan eten en drinken en ons hok verkennen.
Ik was ook de eerste die de ren uitging, zelfs al voordat Ma Tok die voor ons had open gezet.
Ik ontsnapte namelijk toen zij ons naar boven wilde verplaatsen de eerste avond, toen wij beneden in de ren waren gaan slapen.
Ik liep de tuin in en ik herkende van alles: de aarde met de boom en de struiken achterin en de tegels met

Laza en Xara

de plant erin aan de andere kant.
Ik liet me snel weer vangen door Ma Tok, want ik was moe geworden van alle indrukken van die eerste dag, maar ik wist nu zeker dat dit helemaal goed ging komen.
En dat was ook zo.
Toen wij lekker in de tuin mochten gaan scharrelen sprong Laza meteen bovenop mij, alsof hij wilde laten zien dat ik bij hem hoorde.
Voor Reina maakte hij een dansje, zij was tenslotte een nieuwe hen voor hem.

voor Xara onbekend: de gele legnesten in het Tok-huis

Of hij dat voor Kenau ook gedaan heeft weet ik niet, toen hij haar ontmoette was ik bij mijn moeder Pippa in het Tok-huis. Dat herkende ik ook, al waren er wel wat dingen veranderd.
Ik zag grote gele legnesten staan en een voerbak waarbij je op een klep moest gaan staan om hem te openen. Dat was tegen de muizen, zei mama.
Ik vond dat heel handig.
Ik vroeg of er hier ook ratten waren, maar daar hadden ze nog nooit van gehoord in de Tok-tuin. Ik legde uit dat dat een soort héél grote muizen waren, die kuikens opaten als ze de kans kregen.

het veilige net boven de Tok-tuin

Iedereen zei dat die engerds hier niet voorkwamen, gelukkig.
Ik zag Barbara rillen, zij is niet zoveel groter dan een kuiken, dus ik begreep best dat zij bang was. Toen hoorde ik van het net boven de tuin, waardoor roofvogels hier ook niet konden binnenkomen. Ik was helemaal gerustgesteld, hier zouden we heel veilig zijn.
Zouden er daarom zulke oude dames wonen hier? Desiree en Geertrui leven ook nog steeds, zag ik, al meende ik me te herinneren dat er twee Geertruien waren geweest.
Ik heb aan Pippa gevraagd of ik als kuiken scheel was geweest, maar dat was niet zo. Toen wilde ze weten waarom ik dat vroeg en zij vertelde me dat Geertrui inderdaad een tweelingzus had gehad, maar dat die was overleden.
En nu ben ik weer helemaal gelukkig dat ik terug ben in mijn eigen oude tuin, al mis ik mevrouw Wies wel een beetje. Gelukkig komt ze nu en dan langs bij ons.

Wennen aan elkaar (2)

Kenau, Reina en Xara:

Het gaat steeds beter hier, we weten al bijna niet meer dat wij hier nog niet zolang wonen. En we zijn van plan om hier altijd te blijven, Ma Tok heeft gezegd dat dat mag.

Kenau:

Ik ben denk ik de kleinste hier, al is Barbara ook niet van de grootste.
Zij is, net als ik, een Serama.

een in de tuin gelegd eitje

Babette ook, maar die zit te broeden, dus die is er even niet. Maar ik sta mijn haantje, ik laat mij absoluut niet op mijn kop zitten. Daarom heeft mevrouw Wies mij ook Kenau genoemd, naar een heel flinke mensenvrouw uit een ver verleden.
Of ik al eitjes leg hier in de Tok-tuin? Natuurlijk doe ik dat.
Ik krijg goed eten en drinken en genoeg zonlicht en ik ben gezond, dan komen er vanzelf eitjes in mijn lijf. En als die klaar zijn moeten ze eruit.
Ik leg ze nog wel eens midden in de tuin, maar dat doen sommige andere familieleden ook, dus dat

Barbara is ook klein, zij zit rechts op de foto

zal wel niet erg zijn. Ma Tok raapt ze 's avonds, voordat ze onze deur sluit, allemaal op en dan brengt ze ze naar de grote schuur. Daar staat een kast waar alle eieren in gaan, ook die van Yvonne en Yvette. Wat een vreselijk grote eieren leggen die! Er ligt er wel eens één in een legnest in het Tok-huis.
De eerste keer dat ik zo'n joekel zag schrok ik ervan. Ik was even bang dat wij hier allemaal zulke grote eieren zouden moeten leggen, maar even later zag ik dat Barbara haar kleine eitje gewoon onbeschaamd naast dat supergrote witte ei legde.

slapen op de stok

Pfoe, dat was een opluchting!
Dan is er nog iets waar ik aan moest wennen, dat is het slapen op een stok. Eerst leek het mij helemaal niks, maar toen ik door Ma Tok op zo'n ding werd neergezet merkte ik dat het eigenlijk best erg lekker zat. En nu wip ik er zelf op als we naar binnen zijn geroepen door Laza. Het is heerlijk als er een beetje lucht onder je lijf doorstroomt terwijl je zit te dutten. Ik heb aan Barbara gevraagd of het in de winter niet koud is op de stok, maar dat was volgens haar heel gemakkelijk op te lossen. "Je laat gewoon je dons over je poten zakken en dan heb je nergens

met z'n allen in de tuin lekkers eten

last van," zei ze. Ik ben benieuwd hoe het zal zijn in de winter, met zoveel kippen bij elkaar kan het nooit echt koud zijn binnen.
Ma Tok komt elke morgen onze deur open doen. Wij gaan dan naar buiten en zij maakt onze mestplank schoon, ze ververst ons water en dan gaat ze lekkers strooien voor ons. Gedroogde meelwormen, lekkere pitten, die ze van onze mevrouw Wies heeft gekregen en soms ook nog wat lekkere zaadjes. We hebben ook een paar keer levende meelwormpjes gekregen, die waren nog lekkerder dan de gedroogde. Om je snavel bij in te slikken. Jammer dat ze binnen een paar dagen op waren; ik hoorde dat die altijd worden gegeven als Pa en Ma Tok naar Hoogendoorn zijn geweest. Wat dat is weet ik niet, maar als ze daar zulke heerlijkheden hebben kunnen Pa en Ma Tok daar niet vaak genoeg heen gaan wat mij betreft.
Zo, nu weet u hoe fijn ik het hier heb. De volgende keer mag Xara iets vertellen.

Wennen aan elkaar (1)

Reina, Kenau en Xara:

Wij hebben het naar onze zin, het is hier fijn in deze grote tuin. En het belangrijkste: het is hier veilig. Er komt geen kat in de buurt en we hebben gehoord dat zelfs roofvogels niet bij ons kunnen komen omdat er een net over de hele tuin gespannen is. En water om in te vallen en te verdrinken is er ook niet.

met z'n allen snoepen van het lekkers van mevrouw Wies

We zijn onze verzorgster (mevrouw Wies) erg dankbaar dat zij ons hier gebracht heeft. Wij vinden het natuurlijk jammer dat we haar nu niet meer elke dag zien, maar ze is al een keer bij ons komen kijken en ze bracht ook wat lekkers voor ons mee. Wij renden meteen op haar af toen we haar stem hoorden. De anderen kregen ook wat van het lekkers, anders zou er ruzie ontstaan en dat wil niemand.

Reina:

Het was even wennen, maar nu weet ik al goed de weg hier.
Ik heb het "lekkere bord" al gevonden, dat is een groot bruin bord, waar Ma Tok elke dag wat lekkers voor ons op doet. En de tuin is fantastisch om in te scharrelen.

Laza is helemaal weg van Reina

En dan is er ook nog de haan: LazaRus heet hij.
Hij vindt mij erg mooi, heeft hij tegen me gezegd. Zo'n compliment had ik nog nooit gehad.
Ik ben met iedereen bevriend geraakt, alleen die ene witte met die krullen, Geertrui, vindt mij niet zo aardig, geloof ik. Hoe dat komt weet ik niet, ik heb haar niets misdaan en ze lijkt me verder ook niet echt vervelend. Ik heb aan Xara en Kenau gevraagd of Geertrui tegen hen ook vreemd doet, maar zij ontkenden dat allebei.
Xara raadde mij aan om het eens aan Desiree te vragen, die schijnt erg wijs te zijn. Oud is ze in elk geval, al veertien jaar heb ik gehoord. Dus ik heb de stoute

oude, wijze Desiree

sloffen aangetrokken en ik ben op de oude dame afgestapt.
Ze keek een beetje bezorgd toen ik haar vroeg of er iets mis was met mij omdat Geertrui zo onaardig naar mij keek.
Ze dacht even na en zei toen: "Ik denk dat zij een beetje jaloers op je is." Daar begreep ik niets van en dat zei ik ook. "Jij hebt van die prachtige sloffen aan je poten, dat hebben wij hier nog nooit gezien. En Laza vindt jou ook erg mooi, dat laat hij duidelijk merken."
Zou dat er echt achter zitten? Ik besloot Geertrui er zelf op aan te spreken, dus ik stapte op haar af. Ze keek me smerig aan, maar dat veranderde toen ik haar vriendelijk vroeg of zij mij ergens

Geertrui met haar krulveren

bij wilde helpen.
"Waarmee dan," vroeg ze en ik vertelde haar dat ik een beetje last had van mijn "sloffen".
Die worden namelijk nogal snel smerig als het een beetje nat is in de tuin, ze worden dan modderig en ze gaan aan mijn poten plakken.
"Dus je bent eigenlijk helemaal niet zo blij met die dingen?" vroeg Geertrui.
"Niet echt, nee, maar ik ben er nu eenmaal mee uit mijn ei gekropen en ik zit er dus levenslang aan vast; of liever, zij zitten aan mij vast."
Geertrui begon te lachen en ze sloeg een vleugel om mij heen.

de sloffen van Reina

"Weet je dat ik jaloers op je was om die sloffen?" grinnikte ze. "Vooral toen Laza zei dat hij ze zo bijzonder vond. Ik was hier altijd de uitzondering met mijn krulveren en dat nam jij zomaar van mij over. Maar nu ik weet dat het helemaal niet zo fijn is om van die dingen aan je poten te hebben is dat wel voorbij.
Zullen we dan maar vriendinnen worden? We hebben tenslotte allebei iets aparts."
Natuurlijk stemde ik daarin toe en zo scharrelden we samen door de tuin.
Toen we Desiree tegenkwamen gaf zij mij een vette knipoog. Mijn dag kon niet meer stuk, wat ben ik gelukkig!

Inburgering verloopt voorspoedig

Desiree:

Het nieuwe drietal is al helemaal ingeburgerd, zij wonen al in het Tok-huis.
Dat ging allemaal heel snel, op de vierde dag durfde Ma Tok het al aan om ze los te laten lopen.

Kenau en Xara blijven in de buurt van Laza

Ze bleef een uurtje in de tuin om toezicht te houden, ze strooide heel veel lekkers voor ons, zodat we geen tijd hadden om met ons allen achter de vreemdelingen aan te gaan.
Laza sprong direct bovenop Xara, die dat rustig liet gebeuren. Kenau kreeg ook zijn aandacht, maar hij was het meeste weg van Reina.
Ik begrijp dat wel, zij ziet er heel bijzonder uit, ze heeft namelijk sloffen aan haar poten.
Ik vind het wel mooi, maar ik

in het midden Reina met haar sloffen

hoorde Geertrui zeggen dat ze het uitsloverig vond staan.
Zou Geertrui jaloers zijn?
Zij is zelf ook erg bijzonder met haar krulveren, dus er is geen enkele reden voor haar om Reina te benijden.
De drie nieuwelingen bleven de hele dag in de buurt van Laza, die hen had geaccepteerd en hen nu dus ook beschermen zou tegen aanvallen van de anderen.
Toen wij allemaal in ons Tok-huis op stok zaten kwam Ma Tok, voordat zij onze deur dichtdeed, drie keer met een kipje bij ons naar binnen.
Zij zette ze alle drie op het

Xara, Kenau en Reina bij hun nieuwe familieleden

plateau in de bodembedekking, waar zij lekker tegen elkaar aan kropen om zo te gaan slapen.
Ze had ze uit hun nachthokje gehaald, waar ze al zaten te dutten.
's Morgens, toen wij wakker werden, zagen wij dat het om de drie nieuwe meisjes van mevrouw Wies ging. Zij hadden lekker geslapen, zeiden ze en ik nam hen mee naar beneden om ze de voer- en de waterbak te wijzen.
Na het eten en drinken kwam Ma

Soestdijk is geopend voor de leg

Tok al snel onze deur openen en we gingen allemaal naar buiten, Reina, Kenau en Xara ook.
Xara wilde een eitje gaan leggen in het hokje waar zij tot de vorige avond nog had gewoond, maar dat hokje was dicht.
Een beetje ongerust begon de kleine zwarte hen rond te lopen, totdat ze zag dat de deur van "Soestdijk" open stond. Ze rende naar binnen, snelde de trap op en kwam even later opgelucht weer naar buiten.
Ik zag dat er meer meiden het grote hok binnen gingen en toen ik later een kijkje nam in het nachthok lagen daar vier mooie eitjes.

Babette houdt het favoriete legnest bezet

Tja, het favoriete legnest was bezet door de "broedende" Babette en je moet wat als je je ei kwijt wilt. Ik denk dat de drie nieuwe hennetjes wel snel zullen leren dat zij ook in het Tok-huis kunnen leggen.
En ik hoop voor Ma Tok dat ze ook vlug leren waar ze moeten gaan slapen, want de eerste avond dat het hokje dicht was moest zij met haar vangnet achter de drie meiden aan om ze in het Tok-huis te kunnen zetten. Het was een erg lollig gezicht, Ma Tok die achter de hennetjes aanrende, wij zaten stiekem te lachen en ik hoorde later dat Pa

Xara en haar broertje Xander
met broedmoeder Pippa's staart op de voorgrond

Tok voor het raam boven ook had staan grinniken.
Gelukkig duurde het maar een kwartiertje, toen zat iedereen veilig binnen en konden we gaan slapen.
Ik zag dat Xara zelfs al op een stok ging zitten, iets wat ze bij mevrouw Wies nooit had gedaan. Zou zij zich misschien nog iets herinneren van haar tijd in de Tok-tuin, voordat zij naar de tuin bij het water verhuisde? Misschien kent zij haar broedmoeder dan ook nog, dat zou heel bijzonder zijn.
Wie dat is?
Pippa.
Ik ben van plan om morgen aan haar te vragen of zij haar broeddochter nog herkent, maar nu ga ik slapen, want ik ben niet meer de jongste en ik heb mijn nachtrust hard nodig.

Bijzondere uitbreiding van de familie Tok

Ma Tok: Zomaar op een dinsdag een nieuw Tok-verhaal. 

Dat komt omdat er sprake is van een bijzondere gebeurtenis in de Tok-tuin.

Babette:

Ik mag niet broeden dit jaar.
En de anderen ook niet.
Dat heeft Ma Tok gezegd.
En waarom?

vlnr: Wendelmoed, Xara, Witje en Wilhelmina

Omdat er nieuwe kipjes bij ons zijn komen wonen vorige week. Welke kipjes?
Die van mevrouw Wies.
Zij is gestopt met het houden van kippen.
Niet omdat zij ons geen leuke beestjes meer vindt, maar juist omdat ze heel erg dol op ons is. Ze heeft haar hennetjes dan ook met pijn in haar hart naar Ma Tok gebracht.
Waarom ze dat dan deed?

het verhoogde hek in de tuin van mevrouw Wies

Omdat ze bij haar niet veilig waren. En dat lag natuurlijk niet aan mevrouw Wies.
Nee, er kwamen telkens katten haar kippen opjagen en daardoor vlogen de kipjes weg, om soms in het water te belanden en te verdrinken.
Wendelmoed en Wilhelmina zijn zo aan hun einde gekomen. Herinnert u zich nog dat er drie kleintjes van de familie Tok naar mevrouw Wies verhuisden? Wendelmoed, die een haantje bleek te zijn, Wilhelmina, die pas is verdronken, en Xara. Deze laatste is nu dus weer terug in de Tok-tuin, waar ze ook haar leven is begonnen. De twee andere kipjes zijn een witte Serama, die gevonden was en in het vogelasiel zat en een zwart hennetje, een kruising waarschijnlijk, die mevrouw Wies

het nieuwe drietal: Reina, Xara en Kenau

van een medewerker uit Rijnsburg had gekregen.
Omdat de kleine witte nogal een pittig dingetje is, om het zo maar te zeggen, heeft zij de naam Kenau gekregen en vanwege haar komst uit Rijnsburg heet het zwartje Reina.
U kunt ze allemaal bewonderen op de foto die hierbij staat.
En nu vindt Ma Tok dat er wel genoeg kippen wonen in de Tok-tuin. En dat er dus niet gebroed gaat worden deze zomer.
Ik ben erg boos, ik vind het een stomme reden.
Ik ben nu al een paar weken heel ijverig aan het broeden, alleen haalt Ma Tok telkens mijn eitjes

Babette broedt

onder mij vandaan en dan zet ze me zonder pardon buiten in de tuin.
Maar ik wíl broeden, ik móet dat gewoon. Dat is de natuur.
Ma Tok gaat proberen mijn broedsheid te stoppen, zei ze. Hoe ze dat gaat doen weet ik niet, maar ik ben vast besloten om toch door te zetten.
We zullen wel eens zien wie de langste adem heeft.

Maar nu die drie kipjes.
Ze werden door mevrouw Wies persoonlijk gebracht.
Ma Tok had de vorige dag al een hokje uit de schuur de tuin in gesleept en het helemaal

het ingespoten hokje staat te drogen

ingespoten tegen de luizen.
Toen het was opgedroogd ging ze het inrichten.
Er kwam ook een ren voor te staan, zodat de beestjes wat ruimte zouden hebben. Zo zouden wij alvast aan elkaar kunnen wennen, zei Ma Tok. Mevrouw Wies zette de kipjes in het hok en ze sprak ze heel lief toe. Je kon horen aan haar stem dat ze het vreselijk vond om ze af te staan en ik vond het best flink van haar dat ze dat toch deed om haar lievelingetjes veiligheid te bieden. Hier in de tuin komen geen katten meer nu het net er overheen zit. Wel muizen, maar die zijn niet echt gevaarlijk voor

Xara en Kenau in hun tijdelijke hok

ons. Het is eerder andersom, hihihi.
Ma Tok zei tegen mevrouw Wies dat ze zo vaak langs mocht komen als ze wilde en dat ze ook altijd eieren mocht komen halen. Pa en Ma Tok hebben meer dan genoeg aan onze eitjes, zei ze.
En dat is ook zo, wij leggen erg goed op het ogenblik, dat komt omdat de zon weer langer schijnt.
En om veel kuikens te kunnen uitbroeden, natuurlijk, maar dat is er dus niet bij dit jaar.
Laza is ook blij met zijn nieuwe dames. Hij heeft al kennis gemaakt met hen. Wij allemaal ook, hoor, we hebben met ze gekakeld door het gaas van de ren heen. Geertrui was de eerste die bij de ren stond te kijken naar de nieuwe familieleden. Dat was te verwachten, zij is altijd hennetje de voorste. En zo is de familie Tok alweer uitgebreid, maar dit keer niet door kuikens.