In memoriam: Nadine

 Ma Tok:

Nadine kwam uit haar eitje gekropen in 2010 als kuiken van Maria. 

Nadine als kuiken

Ze had een zusje, Nicole, maar dat bleek een Nico te zijn en hij verhuisde naar Hoogendoorn. 

Nadine heeft zelf nooit eitjes uitgebroed. 

Ze was een prachtige kip, zoals u kunt zien op de foto hierboven. 

Ze heeft veel meegemaakt hier in de tuin. 

Zo is ze verhuisd van Soestdijk, dat eerst het enige hok was, naar het Tok-huis, dat helemaal speciaal voor de kippenfamilie was aangepast. 

Ze deed mee aan de grapjes van Geertrui en Geertrui, toen die er nog waren en ook om Daantje en Dirkje kon ze smakelijk lachen.

Ze beleefde een hanenwisseling toen LazaRus was gestorven en tsaar Nikolaas zijn intrede deed en ze heeft heel veel kuikens zien komen en gaan. 

Geredde legkippen vond zij erg zielig en ze was telkens blij als er weer een paar waren opgeknapt door de ruimte en goede voeding in de Tok-tuin. 

De laatste tijd trok ze veel op met Odette, die nu de oudste is in de tuin.

oude Nadine in haar aparte hokje

Zij was al een poosje de oudste hen hier en de laatste tijd ging het niet zo best meer met haar. 

Ze kon op een dag niet meer lopen, ze steunde op haar vleugel om niet om te vallen. Ik heb haar toen een poosje apart gezet in een lekker warm hokje om haar poot rust te geven en met een verbandje erom heen kon zij na een aantal weken toch weer lopen, al ging dat niet snel meer. 

Ze ging weer op stok in het Tok-huis en scharrelde overdag lekker door de tuin. 

Nadine in de tuin

Maar op een avond miste ik haar bij de telling en ik zocht in de tuin, waar ik haar vond in de ren onder het nachthok van Soestdijk. 

Ze was erg zwak en ik had al een vermoeden dat dit haar einde zou zijn. 

De volgende morgen lag zij inderdaad dood in het Tok-huis, rustig overleden temidden van haar geliefde familie. 

Ik heb haar 's avonds begraven in de tuin, waar ze voor altijd zal blijven.

Ik ben blij dat ze nog een poosje lekker in de tuin heeft kunnen scharrelen voordat ze haar kopje neerlegde.

Vaarwel lieve mooie Nadine, rust zacht.

Droevige mededeling

Ma Tok:

Alweer is er een kip minder in de Tok-tuin. Nadine is helaas overleden.

Haar "In memoriam" kunt u morgen lezen.

Na de blijdschap van vrijdag is er weer rouw in de tuin.

De Tok-tuin

Nadine:

Ik heb de twijfelachtige eer de oudste te zijn hier in de Tok-tuin.

sneeuw in de tuin (met wijlen Katie2)

Begrijp me niet verkeerd, ik voel me nog goed, al word ik steeds stijver. Ma Tok helpt mij iedere morgen naar beneden vanaf het plateau of de stok, net waar ik zit. Heel soms ga ik zelf, dan vergeet ik even dat ik beter kan wachten en dan doet dat pijn in mijn poten als ik neerkom. 

Ik heb al veel meegemaakt hier en ik heb de tuin al in veel gedaanten gezien. Met sneeuw, met bloemen in de struik, die er nu niet meer is omdat hij doodging, ik heb struiken en bomen zien groeien en ook heel veel kippen zien komen en gaan. 

Ma Tok heeft beloofd dat ze foto's van de tuin bij dit verhaaltje zal zetten, dan kunt u ook meegenieten van de groei en bloei. 

Op veel foto's lijkt het alsof de hele

het bosje bij het Loo

tuin is betegeld, maar er is achterin een groot gedeelte dat bestaat uit aarde en er groeit ook heel wat tussen en achter de tegels. 

Zo is er bij het Loo een rij boompjes, anders zou de naam "het Loo" ook nergens op slaan. 

De mooie struik, die elk jaar zo prachtig bloeide, is er helaas niet meer. Familieleden van ma Tok hebben de dode overblijfselen uit de grond getrokken en haar zoon heeft een klein kind van de grote boom achterin de tuin in de opening

de bloeiende struik, die er niet meer is

geplant. 

Omdat dat kind-boompje half onder de grote schuur groeide moesten de wortels helaas voor een deel worden verwijderd en het was dus de vraag of  het mini-boompje het zou overleven. Eerst dacht ma Tok nog dat hij het ging redden, maar toen hij eerst slap ging hangen en er steeds minder goed ging uitzien ondanks alle waterbaden die hij kreeg ging ze het steeds somberder inzien. Toen hij bruin begon te worden begreep ze dat hij het niet zou halen. Met pijn in haar hart  trok ze hem uit de grond en ze snapte meteen dat dat ook nooit

het slap hangende mini-boompje

wat had kunnen worden; er zaten bijna geen wortels meer aan. 

Pa en ma Tok gingen naar een plantenzaak en kochten daar een roos op een stok, tenminste zo noem ik het, het zag er grappig uit en er zaten ook al bloemen in. 

Ma Tok zei tegen pa dat het niet lang zou duren voordat de kippen de blaadjes eraf zouden eten, maar volgens pa Tok lustten kippen geen rozenblaadjes en konden ze er ook niet bij vanwege die stok. 

Nou, dat hebben we gezien! 

Pa en ma Tok waren een dagje weg en toen zagen de twee groten, Xandra en Xena, hun kans schoon. Ze begonnen onderaan, waar alleen maar groene blaadjes zaten, maar toen die op waren rekten ze hun nekken en namen ze de hogere blaadjes voor hun rekening. 

De mensen die beneden aan het

de schuldigen bij de geplukte roos

werk waren kwamen voor het raam staan en lachten toen de grote dames moesten springen om de hoogste blaadjes te kunnen pakken. Toen pa en ma Tok terug kwamen zagen ze een paar dunne takjes omhoogsteken met nog een paar rode blaadjes eraan. De rozen zelf vonden Xena en Xandra niet zo lekker, dus die hadden ze laten zitten voor de mensen, zodat die toch nog iets hadden om naar te kijken. 

Ma Tok heeft toen gaas om de stok gezet en na een paar dagen begonnen de eerste groene blaadjes weer te komen. Nu konden de twee groten er niet bij en er zijn

klimroosjes tegen de muur

alweer een heleboel blaadjes te bewonderen. Geen bloemen, ik weet niet of die dit jaar nog gaan komen. Als ik hen was zou ik wachten tot het geheel flink gegroeid is, dan zouden ze meer overlevingskans hebben. 

Ma Tok heeft ook een paar klimroosjes tegen de muur geplant; zij is zo wijs geweest om deze meteen met gaas in te pakken, zodat daar geen blaadjes afgeplukt konden worden. Ik hoop dat daar volgend jaar ook bloemen in komen, dan hebben we wat gezelligs om naar te kijken. En de mensen ook, ja, die mogen ook meegenieten.

Zo ziet u dat er heel wat te zien valt in de Tok-tuin. Ma Tok zal nog een foto van de grote boom met de grote struik bij het Tok-huis onder dit verhaaltje zetten, die heerlijke plek wilden wij u niet onthouden.

Geniet ervan, dat doen wij ook.

de grote struik en de boom achterin de Tok-tuin

Een gelukkig nieuwjaar toegewenst.

 De familie Tok wenst u allen een mooi en gezond 2022 met veel nieuwe verhaaltjes.

Kleine kuikens worden groot

Nadine:

Ik ben inmiddels de oudste hier in de Tok-tuin en als zodanig heb ik mijn rust wel nodig, vooral 's nachts. Iedereen begrijpt dat, behalve de kuikens, maar die kun je het niet kwalijk nemen, die zijn nog jong en vol energie, die ze kwijt moeten. 

Soestdijk, het hok van Odette, Freddy en Quinoa

Nu had ik gelukkig gedurende de nacht geen last van die kleintjes, want zij sliepen in het Loo en Soestdijk en ik in het Tok-huis. Omdat zij elke morgen hun hok uit konden zodra ze wakker waren hadden ze de gelegenheid al flink rond te rennen zonder dat ik daar last van had. 

Als wij, de volwassenen, uit ons huis werden gelaten werden de ukkies al wat rustiger. 

Maar daarin is verandering gekomen. 

Op een avond kwam ma Tok onze deur sluiten, ik zat al een tijdje te

het Loo, het hok van Pippa en Rajah

dutten in mijn hoekje op de voorste stok. Ma Tok wenste ons geen welterusten, wat ze anders altijd wel doet, dat vond ik al een beetje vreemd, maar ik was al half in slaap, dus ik lette er niet zo op. Even later hoorde ik in de tuin een angstig gepiep en daarna ging onze deur weer open. Ma Tok kwam weer bij ons naar binnen met in haar handen Odette en Freddy. Ze zette deze twee op de stok bij ons en ging toen weer weg, de deur liet ze op een kiertje staan. Ik hoorde weer luid gepiep en toen een lelijk woord van ma Tok. Odette, die haar dochter Quinoa hoorde piepen in de tuin, kakelde tegen haar zoon dat ze haar snel moesten gaan helpen, ze verkeerde duidelijk in grote nood. Het tweetal glipte door de kier van de deur en toen werd het een poosje stil. 

Ik sliep bijna toen ik weer gepiep hoorde buiten. Nu kwam ma Tok met Quinoa en Freddy in haar handen bij ons binnen, ze zette de twee kleintjes op de stok en ging

Odette met Freddy en Quinoa in het Tok-huis

weer naar buiten, om terug te komen met Odette, die ze tussen de kleintjes in op de stok zette. 

Hèhè, nu waren ze rustig, het hele gezinnetje bij elkaar. 

Natuurlijk was het nog niet afgelopen met de onrust, ma Tok ging weer naar buiten, nu sloot ze onze deur zorgvuldig. Even later kwam ze terug met, u raadt het al, Pippa en Rajah in haar handen. Ze zette dit tweetal pal naast mij op de stok. Ik was daar eerst niet zo blij mee, maar ma Tok knipoogde naar me en dat maakte veel goed. Gelukkig deed ze snel het licht uit, zodat het schemerdonker werd in het Tok-huis, waardoor de kloeken en hun kuikens rustig werden. Pfoe, dat was een heel gedoe geweest. We gingen allemaal lekker zitten op

Pippa met Rajah in het Tok-huis

ons plekje en we sliepen tot de volgende morgen. 

De kuikens waren vroeg wakker, ik hoorde een stemmetje naast mij: "Mama, ik heb zo'n honger, is er in dit hok ook eten?" Pippa antwoordde dat hij zachtjes moest piepen omdat er hier ook oudere dames waren, die hun rust nodig hadden. Kijk, dat vind ik nu zo geweldig van Pippa: ze denkt niet alleen aan haar kuiken, maar ook aan de anderen. Pippa bracht Rajah naar beneden naar de voersilo, waarin ma Tok kuikenvoer had gemengd met ons voer. De kleine begon onmiddellijk te schransen en vroeg met volle snavel of Freddy en Quinoa ook in dit grote huis sliepen. Pippa kakelde dat hij niet met volle

alle kuikens en hun moeders weer in de tuin

snavel moest piepen en dat de andere kuikens inderdaad ook hier waren met hun moeder. Het duurde niet lang voordat ook deze drie naar beneden kwamen om te eten. Freddy wilde naar buiten, maar hij moest, net als iedereen, wachten op ma Tok. Hij ging bij de deur zitten zodat hij als eerste naar buiten zou kunnen en dat deed hij dan ook toen ma Tok verscheen.

En de volgende avond? 

Toen kwamen de kloeken en hun kuikens uit zichzelf het Tok-huis binnen om daar te slapen. 

De beide paleizen staan weer leeg.

Goede wensen

           De familie Tok wenst u, lezers en lezeressen, allemaal fijne kerstdagen 

           en een gelukkig en gezond 2021 toe.

P.S.: vergeet niet het verhaaltje hieronder te lezen over de nieuwe heer en meester 

        voor de familie Tok. Hiervoor moet u misschien even opnieuw naar de Tok-site gaan.

Opwinding als medicijn

Nadine:

Als oudste hier in de tuin neem ik de vrijheid u te vertellen hoe het ons verging na het verscheiden van onze held LazaRus.

in het schone huis

We zagen ma Tok steeds met rode ogen door de tuin lopen en wijzelf voelden ons ook niet echt blij.  

Ma Tok had ons huis en Soestdijk helemaal schoongemaakt en ontsmet, en alles zag er weer mooi en netjes uit. 

We leefden ons gewone leventje van elke dag, maar toch was het anders, er miste iets. 

Of liever: Iemand. 

Laza, inderdaad.  

Op een dag riep ma Tok ons allemaal bij elkaar. 

Ze ging op het stoeltje, dat altijd in de tuin staat, zitten en begon tegen ons te praten. 

doelloos door de tuin scharrelen

Ze zei dat ze wel had gezien dat wij onze leider misten en dat ze het een akelig gezicht vond ons zo doelloos door de tuin te zien scharrelen. 

En hoe moeilijk het ook was: ze had besloten dat er een nieuwe haan moest komen. 

Zij had Laza, vlak voordat hij stierf, beloofd om goed voor zijn hennen te zorgen en gezegd dat hij met een gerust hart mocht gaan, hij had zijn taak volbracht. 

chabo haantje (foto internet)

Eerst had ze daar niet zo bij nagedacht, maar nu besefte ze dat bij dat goed zorgen ook een opvolger voor Laza hoorde. 

Hij zou dat zeker zo gewild hebben. 

Natuurlijk zou het niet mogelijk zijn net zo'n goede haan te vinden als hij was geweest, maar ma Tok was al bezig om een geschikt haantje te vinden. 

Ze had eerst aan Hoogendoorn gevraagd om uit te kijken naar een jong Chabo-haantje, maar bij nader inzien leek haar dat toch niet zo'n goed idee: zo'n haan van hetzelfde ras als Laza zou zij telkens vergelijken met hem en dat was niet eerlijk tegenover de nieuweling. Dus had zij contact gezocht met mevrouw Angelique, u weet wel, die van de mini-paardjes. Die werd enthousiast en vertelde ma Tok dat ze een heleboel leuke haantjes had van een zeldzaam ras. Zij stuurde foto's en filmpjes van een paar van hen en ma Tok werd daar gewoon weer een beetje blij van. Nu hoopte zij dat wij dat ook zouden worden. 

kleine Barbara

Na dit nieuws waren wij allemaal even stil. Dit moest even bezinken. Toen kwam er een klein zacht stemmetje met de vraag: "Hoe groot is die nieuwe haan?" 

Het was Barbara, die de kleinste is van ons allemaal. Ik begreep waarom zij die vraag stelde: zij was bang om geplet te worden als een grote haan haar zou treden. 

Ma Tok had dit ook door en ze lachte de kleine vriendelijk toe. "Wees maar niet bang, meisje," zei ze, "de nieuweling zal niet groter zijn dan Laza was."

Nu begon iedereen door elkaar te kakelen, ik hoorde allerlei vragen en opmerkingen, zoals: "Hoe ziet hij eruit?" "Is hij al gewend aan hennetjes?" "Hoe heet hij?" "Is hij mooi?" "Is hij lief?" "Van welk ras is hij?"

Laza danst voor Barbara bij haar aankomst in de tuin

Ma Tok hield haar handen voor haar oren en zei dat ze dat allemaal nog niet wist. Ze had alleen wat foto's gezien en daarop waren lang niet alle haantjes van mevrouw Angelique te bewonderen geweest. Ze zou heel binnenkort samen met pa Tok naar het verre oosten van het land rijden om te kijken wie er het beste bij ons zou passen. 

Ik zag dat iedereen opgewonden was, ma Tok incluis. Dat was heel wat beter dan de droevige stemming die hier heerste voordat zij met haar verhaal kwam. 

Ma Tok is wijs, bijna net zo wijs als onze lieve Laza dat was. 

En nu wilt u natuurlijk weten of hij er al is, onze nieuwe leider.

Maar dat hoort u pas volgende week.

Twee bijzondere vogeltjes

Nadine:

Omdat ik momenteel tot de oudjes van de familie Tok behoor mag ik een verhaaltje vertellen over twee heel bijzondere vogeltjes. 

de 2 bijzondere vogeltjes als kleuters

Het zijn geen kippen, maar omdat ze bij mevrouw Annemieke zijn komen wonen horen ze toch via via een klein beetje bij de familie. Mevrouw Annemieke is een dochter van ma Tok en zij deelt heel vaak van onze eitjes uit op haar werk, waar ze in dank worden afgenomen.

Maar nu over die kleine vogeltjes van mevrouw Annemieke en haar man. 

Ze waren nog babies toen ze daar kwamen, ze konden nog niet eens goed zelf eten, ze kregen pap, haha. Ik laat hen nu even zelf aan het woord, hier komen ze:

Yuzu op schoot

"Hallo, wij zijn Yuzu en Kiri en wij wonen sinds kort bij de dochter van ma Tok. Onze namen zijn Japans, want onze mensen houden van Japan en Japans eten hebben wij begrepen. Als u weet dat Kiri mist of nevel betekent en Yuzu een citrusvrucht is kunt u vast wel uitvogelen (ja, spitsvondig van ons, hè?) wie wie is. 

Toen we bij onze mensen kwamen wonen was Yuzu bijna vijf weken en Kiri bijna zes - eigenlijk nog te jong om bij onze ouders weg te gaan, maar onze papa's en mama's

Kiri en Yuzu samen op schoot

wilden ons niet meer - dus toen heeft de fokker ons bij elkaar gezet. Vooral Yuzu was een zielig vogeltje, al zeggen we het zelf, ze had nog nauwelijks veren. Maar de fokker gaf ons vier keer per dag pap te eten en toen sterkten we goed aan. Bij onze mensen krijgen we ook pap, drie keer per dag inmiddels, en dat heeft zijn vruchten afgeworpen. Yuzu zit goed in haar verenpak en vliegt al kleine stukjes, al stort ze meestal nog neer bij de landing. Kiri kan al grotere stukjes vliegen en landt beter, zij eet vooral zaadjes

de fraaie kooi

en zonnebloempitten en druiven en nog nauwelijks vogelbrinta. Yuzu wil nog vooral pap, soms wel zeven gram, best veel voor een vogeltje van ongeveer vierenveertig gram. Wij hebben trouwens een supermooie kooi met leuk speelgoed en onze mensen zijn erg lief voor ons, ook al poepen we overal op: hun telefoon, kleding, de bank en bij voorkeur vliegend, zodat het beter verspreidt. 

Als we straks goed kunnen vliegen mag de kooi altijd open, nu nog niet, want we hebben nog niet goed geleerd dat we niet door ramen heen kunnen en Yuzu kan dus nog niet zo goed landen. 

We hopen hier nog lang te blijven wonen, we kunnen kennelijk tien

2 blije vogeltjes

tot vijftien jaar oud worden. 

Wij zijn trouwens agapornissen en we zijn superslim. 

Nu zijn we nog kleuters, maar we hebben begrepen dat onze mensen van plan zijn ons dingen te leren, zodat we straks ook kunnen praten en kunstjes doen. 

Er komt hier regelmatig iemand om het huis van onze mensen schoon te maken, maar die mevrouw vinden wij nog een beetje eng, ze zit nooit stil, ze is altijd druk bezig. 

Bezoek dat heel rustig gaat zitten en gewoon tegen elkaar praat vinden wij wel oké, dan gaan we soms zelfs even op een hoofd van zo'n mens zitten."

samen slapen in de etensbak

Dat waren die twee kleintjes, die inmiddels alweer flink wat hebben bijgeleerd. 

Zo kunnen ze nu allebei goed vliegen en landen en ze hebben al kennis gemaakt met pa en ma Tok, die op kraambezoek zijn geweest. Het zijn allebei meisjes, geen zusjes, hun ouders zijn ook niet echt familie van elkaar, ze behoren tot verschillende ondersoorten van de agapornissen. 

Ma Tok was helemaal blij dat tijdens het kraambezoek Kiri op haar hoofd kwam zitten, ze voelde zich zeer vereerd. 

Dat vind ik persoonlijk een beetje overdreven, ik denk niet dat ze het zou waarderen als één van ons, de kippen, op haar hoofd zou landen. 

Gelukkig vindt zij ons ook nog steeds lief en ze blijft onze eigen ma Tok, heeft ze gezegd. Dat stelde mij weer gerust, ik was al bang dat wij zouden worden ingeruild voor zulke vogeltjes. Die gaat ze maar nu en dan bij haar dochter bekijken.

Ma Tok: nu als extraatje nog een fraai filmpje, gemaakt door de man van mevrouw Annemieke:

Dit om te laten zien dat Yuzu nu ook prima kan vliegen en landen.

In de nesten

Nadine:

Ik heb er al een tijdje naar gekeken, maar ik blijf het vreemd vinden.
Wie wil er nu broeden BOVEN de Tok-tuin?

het nest in het overspanningsnet

En dan bedoel ik niet in de boom, nee, zomaar, bovenop ons net.
Het ziet er toch niet uit?
En erg veilig is het niet, het is veel te zichtbaar.
Als het gaat regenen wordt alles nog nat ook, er zit geen dakje op.
Ik geef toe dat het een prachtig bouwsel is, het zit kunstig in elkaar, maar dat is dan ook alles.

Van wie het nest is?
Ik weet het niet zeker, maar ik vind het eruit zien als een merelnest. Zou mevrouw Merel haar zinnen hebben gezet op een nieuwbouw

kunstig bouwwerk

woning? En zou ze dan net zolang bij haar man hebben aangedrongen tot hij zich liet overhalen om haar haar zin te geven?
Ik kan me voorstellen dat je wel eens wat anders wilt zien dan bladeren als je een hele tijd op eitjes moet zitten, misschien wilde ze een ruim uitzicht hebben. Meneer Merel is een aardige vogel, ik heb wel eens met hem getwitterd, zou hij tegen beter weten in zijn vrouw een plezier hebben willen doen?
Ik kan me zo indenken dat hij gek werd van haar gekwetter over altijd maar weer hetzelfde oude nest, waar ze elk jaar al op gezeten

mevrouw Merel

heeft, dat gezonde frisse lucht voor de kleintjes nodig is en zij lekker warm in de zon wil zitten en zo voort.
Dan ga je als lieve merelman wel overstag.
Maar er zit niemand op het mooie nest. Zouden de bouwers hebben ingezien dat het niet zo'n handige plek is? En zouden ze dan een nieuw onderkomen hebben gemaakt ergens anders, in de boom bij voorbeeld? Erg jammer van al het werk, maar beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald, zoals het spreekwoord zegt.

Ik hoor meneer Merel elke dag het hoogste lied zingen, 's morgens

meneer Merel

vroeg en ook als het donker begint te worden. Hij en zijn vrouw zullen dus niet erg ver weg hun definitieve nestje hebben gemaakt.
In de grote struik in de Tok-tuin zitten nog een paar heel oude nesten, misschien hebben ze er daar wel weer één van opgeknapt. Ik zal eens opletten waar meneer heengaat als hij zijn liedje heeft gefloten.

Er wordt hier nog steeds niet gebroed in de tuin, voor zover ik dat kan nagaan.
Babette en Barbara zitten wel al een week of langer elk aan een kant van de slaapverdieping, maar ik zie ma Tok elke ochtend eieren

de 2 serama's in hun hoekjes, links Babette en rechts Barbara

weghalen als zij even naar buiten zijn, dus daar zullen geen kuikens komen, lijkt mij.
Wat ik vreemd vond was dat ma Tok de beide Serama's een knipoog gaf, wat dat te betekenen had kon ik niet bedenken.
Misschien vindt zij het grappig dat de twee kleintjes nog steeds volhouden in hun hoekjes.
En het is inderdaad een lollig gezicht.

Voorjaar na herfst

Nadine:

Het wordt lente, merkt u het ook?

broedende Pippa in 2014

Niet dat er een echte winter is geweest, het was meer een soort lange herfst, met storm en regen en zo. Geen sneeuw dit jaar en ook geen erge kou.
Maar toch begint het nu anders aan te voelen in de lucht, ik weet niet hoe ik het kakelen moet, maar het is gewoon zachter en blijer.
En dat brengt mij op iets dat hier in de Tok-tuin meestal de kop opsteekt als het voorjaar komt.
Weet u al waar ik op doel?
Inderdaad, broeds worden.
Bij mensen speelt dat niet, heb ik begrepen, die krijgen kuikens zonder te broeden en dat kan het hele jaar door gebeuren, soms zelfs midden in de koude winter.

Hannah en Inge proberen te broeden

Dat komt natuurlijk omdat zij in verwarmde huizen wonen, dan kunnen hun kuikens het niet koud krijgen. En o ja, ze doen hun kleintjes kleren aan, dat scheelt ook.
Wij kippen moeten altijd rekening houden met het jaargetijde als wij willen broeden. Sommige hennen zijn te vaak broeds, die willen ook in de winter op eitjes zitten; ik noem geen namen, dat zouden Pippa, Hannah en Inge niet fijn vinden. Het is maar goed dat ma Tok een oogje in het zeil houdt, anders waren er al heel wat kuikens uit hun eitjes gekropen de afgelopen winter.

lekker lang in de tuin scharrelen

Die dus niet zo erg koud was, maar dat had ik al gezegd.
Wat vooral fijn is aan de lente is dat het veel langer licht is buiten.
Zo mogen wij ook lekker lang in de tuin blijven om te scharrelen, we hoeven niet zo vroeg op stok.
Niet dat ik het in het hok niet naar mijn zin heb, je kunt in de lange winteravonden heel gezellig met elkaar kakelen voor het slapen gaan.
Maar buiten is het toch fijner, ik houd erg van de frisse buitenlucht.

Ik hoor het echtpaar Merel ook alweer in onze boom bezig.
Ze verbouwen er elk jaar hun nest, dat wel steeds mooier moet worden

mevrouw Merel in de Tok-tuin

denk ik. Als het klaar is legt mevrouw Merel er piepkleine eitjes in, die zij en haar man warm houden tot hun kuikentjes eruit kruipen. Die kuikentjes zijn héél klein en ze hebben geen dons, zoals die van ons, nee, ze zijn helemaal kaal. Ze moeten dus goed onder de vader en de moeder blijven, anders vatten ze kou.
Meneer Merel kan prachtig zingen, vooral in de avond, ik hoorde hem pas één van zijn schitterende composities ten gehore brengen toen het regende. Waarom hij fluit als het water uit de lucht stroomt begrijp ik niet, maar het maakt alles er wel een beetje vrolijker op. Ik hoor ze ook regelmatig naar

meneer Merel (foto internet)

elkaar twitteren, ze hebben heel wat te bespreken zo te horen, het klinkt erg gezellig.
Als zij aan hun nest bouwen weet ik zeker dat het voorjaar niet lang meer op zich laat wachten.
Het is mij niet bekend of wij dit jaar mogen broeden van ma Tok.
Er zijn wel wat familieleden van de Tokjes overleden, maar zij vindt toch dat wij nog met erg veel zijn hier in de tuin. Dat was eigenlijk nooit de bedoeling geweest toen zij begon met het houden van kippen, zei ze pas tegen Hannah, die alweer wilde beginnen met op eitjes zitten. We moeten dus maar afwachten wat er gebeurt als er iemand hier echt hardnekkig broeds wordt.

Ma Tok: Meneer Merel wilde absoluut niet poseren voor de camera, vandaar een internet-foto van een mannelijke merel bij dit verhaaltje.

De plaag

Nadine:

Ma Tok had het allang kunnen weten, ze was er herhaaldelijk op attent gemaakt door verschillende mensen, maar volgens haar viel het allemaal nog erg mee.
Tot het te laat was.
En wij zaten ermee.

bloedluis (sterk vergroot) (foto internet)

Waar gaat dit over?
Wel, wij hadden al een hele tijd last van die akelige kriebelbeestjes als we op stok zaten en de laatste dagen hadden we zelfs overdag, als we in de tuin aan het scharrelen waren, jeuk overal. Een zandbad hielp wel een beetje, maar 's avonds begon de ellende dan weer opnieuw.
U raadt het al: luizen!
Door de extreme warmte waren er ook extreem veel van die ellendelingen uitgekomen in het Tok-huis.
Ma Tok merkte het pas toen zij haar handen op onze stok legde en die handen meteen vol met beestjes zaten. Gelukkig rende ze niet gillend weg, want daar heeft niemand wat aan.

bloedluizen onderaan de mestplank (foto internet)

Ja, de luizen misschien wel, maar die tellen we nu even niet mee.
Ma Tok bestelde een grote jerrycan bestrijdingsmiddel (wees maar gerust, het is allemaal onschadelijk spul, behalve voor luizen) en zodra dat binnen was ging ze ons hele huis leeg halen.
Gelukkig had ze een droge dag uitgekozen, want wij mochten niet naar binnen. Yvonne en Yvette gingen telkens toch het huis in, maar daar werden ze door ma Tok meteen weer uitgebonjourd.
De stofzuiger kwam eraan te pas en daarna een stoomapparaat en toen was het de beurt aan het

het bestrijdingsmiddel

bestrijdingsmiddel.
Dat verstoof ma Tok met een grote spuit overal op: het plafond, de balken, de muren, het plateau, de onderkant daarvan en de mestplank en zitstokken.
En mochten we toen weer naar binnen?
Nee hoor, eerst moest de hele boel drogen en ondertussen ging ma Tok de voertonnen en de legnesten onderhanden nemen. Zelfs aan de binnenkant van het deksel van de grote voerton zaten luizen. Die werden eerst met water verwijderd en daarna werden deksel en ton ook bespoten.
Ma Tok had last van haar handen, dus erg snel ging het allemaal niet. Ze stopte steeds even en ging dan weer door. Het werd al een beetje donker toen alles eindelijk weer op z'n plaats stond en wij naar binnen mochten. En was alles toen klaar?

het lijstje met namen

Nee hoor, dat kunt u net denken, als ma Tok iets doet, doet zij het goed.
Wij kregen allemaal twee druppels in onze nek, die zouden ook helpen tegen die beestjes. Natuurlijk lieten wij ons niet zomaar pakken, maar daar had ma Tok al op gerekend. Ze had een papiertje bij zich met onze namen erop en telkens als iemand druppels had ontvangen werd er een kruisje achter haar, en in Laza's geval zijn, naam gezet. We zijn met zoveel dat ze anders nooit zou kunnen onthouden wie ze al had gehad en wie nog niet. Dat wij niet stil bleven zitten hielp ook niet mee.
Het lijstje bleef niet erg schoon, omdat ma Tok het druppelflesje er telkens op zette, maar dat gaf niet, het hoefde toch niet te worden ingelijst.
Nu zitten er nog wel een paar luisjes in ons huis, maar niet meer zo veel.
En ma Tok spuit elke dag met een spuitbus onze stok helemaal in, zodat de overgebleven luizen ook zullen verdwijnen.

En over een week krijgen wij nog een keer druppels in onze nek.
Gewoon voor de zekerheid.

Ma Tok: wie deze verhaaltjes al langere tijd leest zal dit misschien allemaal bekend voorkomen en dat kan kloppen. Elk jaar in de zomer is het bloedluizentijd en er is nog steeds geen manier uitgevonden om een uitbraak te voorkomen. 
Maar ik had wel wat eerder kunnen ingrijpen, daarin heeft Nadine helemaal gelijk.