In memoriam: Sandra

Ma Tok:

Sandra en Saartje bij aankomst in de Tok-tuin

Sandra kwam samen met haar vriendin Saartje begin augustus van het vorige jaar bij ons wonen. 

Ze hadden toen al een heel leven achter de rug, waarvan wij een groot deel niet kenden. 

De beide hennen waren gevonden in een bos, waar ze op onbekende wijze waren terecht gekomen. 

Ze hadden honger en dorst dus het was goed dat de man die hen daar vond ze mee nam naar huis en ze eten en drinken gaf. 

Omdat hij al kippen had, die de twee nieuwkomers niet accepteerden, konden ze daar niet blijven en zo kwamen ze bij een mevrouw terecht, die hen goed

Sandra en Saartje in de tuin

verzorgde, maar de kippen en hanen die daar al woonden wilden hen er ook al niet bij hebben, zodat ze weer moesten verhuizen. 

Ik hoorde van hun bestaan via "Red een legkip" en pa Tok en ik haalden ze op. 

Het was een flink stukje rijden, maar dat vonden de beide vriendinnen niet erg, ze zaten rustig achterin de auto tot we bij de Tok-tuin aankwamen. 

Ze mochten in Soestdijk wonen en omdat zij veel groter waren dan de andere leden van de familie Tok mochten ze hier wel gewoon hun gang gaan. 

Trijntje net na aankomst in de tuin

Saartje overleed al na een paar maanden en Sandra kreeg een nieuwe vriendin, Trijntje, ook via "Red een legkip". Maar ook Trijntje hield het niet lang vol. Zij overleed ook al na een aantal maanden te hebben genoten in de Tok-tuin.

Omdat Sandra nu weer alleen in Soestdijk woonde haalde ik twee nieuwe vriendinnen voor haar: Xena en Xandra. 

Xandra en Sandra

Het drietal werd vrij snel een hecht groepje, ze liepen samen door de tuin waar ze opvielen tussen de kleintjes. 

Ze hadden het gezellig 's avonds in het nachthok van Soestdijk en ik hoopte dat ze nog lang bij elkaar zouden mogen blijven, maar op een avond lag Sandra zomaar dood in de ren van haar paleis. 

Ze heeft in elk geval nog een tijdje van het fijne kippenleven mogen genieten en ze mag nu voor altijd in de tuin blijven.

Ik heb haar begraven in de Tok-tuin, dicht bij Soestdijk.

Vaarwel lieve Sandra, we zullen je nooit vergeten.

Rouw in de Tok-tuin

Hierbij moet ik u met droefheid meedelen dat Sandra, onze lieve bruine leghen, is overleden.

Haar "in memoriam" kunt u aanstaande vrijdag lezen.

Blijdschap

Sandra:

En zo was ik weer alleen in Soestdijk.

de jongens strooien gul meelwormpjes voor de kippen

Ik vond dat helemaal niet gezellig, elke avond in mijn eentje op stok, maar bij de kleintjes in het Tok-huis slapen wilde ik ook niet, dan moet ik elke ochtend wachten tot ma Tok de deur open doet voordat ik naar buiten kan. Ik vroeg aan ma Tok of zij er wat aan kon doen en ze lachte naar me en ze gaf me een knipoog. Wat dat betekende wist ik toen nog niet, maar dat duurde niet lang. Ze kwam de tuin in met twee jongetjes, die ik al eens eerder had gezien; die twee zijn altijd heel gul met het geven van meelwormen, dus ik proefde ze al bijna. 

Maar ma Tok liep naar het hok van Floortje en haar twee zoontjes,

de doos waar Victor en Valentijn in moesten

Victor en Valentijn. Ze had een doos bij zich, waar ze de twee haantjes in wilde stoppen. Nu begreep ik pas waarom het hok van Floor dicht was, terwijl het anders altijd open staat. Zo kon ma Tok de kuikens beter pakken, al viel dat nog niet mee. Victor ontsnapte zodra ma Tok het deurtje van het hok op een kiertje opende, hij vloog zo langs haar heen de tuin in. De jongens stonden te kijken en ze lachten telkens als ma Tok weer misgreep. Pas toen de oudste van de twee ma Tok een handje hielp kon zij Victor te pakken krijgen. Valentijn zat toen al een tijdje in de doos te wachten op zijn broertje. 

hier hadden de kuikens hun mama nog nodig

Ma Tok nam ze mee naar binnen het mensenhuis in. 

Ze moesten van ma Tok eerst afscheid nemen van hun mama Floortje, maar daar waren ze niet zo in geïnteresseerd. Floor riep dat ze zich goed moesten gedragen en dat ze flinke hanen moesten worden en dat was het. Ze ging maar snel lekkere wormpjes eten, die de jongens hadden gestrooid. 

Was dit het nu wat ma Tok bedoeld had? Ik kon het me niet voorstellen. Wat had ik er nu aan dat de twee weg waren? 

de 2 nieuwe vriendinnen voor Sandra

Pa en ma Tok en de jongens gingen ook weg. Ik besloot om maar gewoon af te wachten, iets anders kon ik toch niet doen. Na een hele poos, het duurde uren, kwam ma Tok met de jongens de tuin weer in. Ze had een enorme doos bij zich, die ze neerzette bij de grote ren, die weer vóór Soestdijk was gezet en wat er toen gebeurde.... ik schrok ervan. Uit de doos kwamen twee enorme kippen tevoorschijn, die door ma Tok in de grote ren werden gezet. 

Zouden dat nieuwe vriendinnen voor mij zijn? Maar die waren toch veel te groot voor mij? 

Xena

Ik werd er bijna bang van. 

Gelukkig zei ma Tok dat deze kippen heel vriendelijk waren en dat ze eerst even moesten wennen voordat ze bij mij in het nachthok zouden mogen. 

Ik stelde me voor aan hen en zij kakelden dat ze net een naam hadden gekregen van ma Tok. De ene heette Xena en de andere Xandra. Ik schoot in de lach toen ik dat hoorde, Xandra, dat is bijna hetzelfde als Sandra. 

Nu moest het wel goed komen. 

De beide dames begonnen meteen te eten, ze hadden honger gekregen van de lange reis, kakelden ze. 

Xandra

En dorst ook. 

Ze vroegen aan mij of het hier een beetje goed was van eten en drinken en ik kon ze gerust stellen, ze konden het niet beter treffen dan hier in de Tok-tuin. 

Die avond zette ma Tok Xena en Xandra bij mij in het nachthok en we sliepen gezellig met ons drieën. De volgende morgen was ik een beetje bezorgd: zouden ze wel door het deurtje bovenaan de trap kunnen om naar buiten te gaan? Gelukkig lukte dat en ma Tok liet mij uit de ren, terwijl Xena en Xandra daar nog een dagje moesten doorbrengen, omdat ze anders het hok niet zouden kunnen vinden 's avonds. 

En zo is er toch weer vrolijkheid gekomen na alle ellende van de laatste tijd.

Een gelukkig nieuwjaar toegewenst.

 De familie Tok wenst u allen een mooi en gezond 2022 met veel nieuwe verhaaltjes.

Belangrijk nieuws

Sandra:

Er is iets heel fijns gebeurd in de Tok-tuin de afgelopen week. 

Iets wat ik niet had durven dromen. 

Soestdijk staat klaar

Pa en ma Tok waren met de auto weggeweest en in die auto namen ze een vervoersmandje mee. Op de heenreis was dat mandje leeg, maar toen ze terugkwamen niet meer. Ma Tok had de dag ervoor al het nachthok van Soestdijk (míjn Soestdijk) opnieuw in orde gemaakt en de grote ren voor de deur gezet. Wij konden er nu niet meer in, maar er werd wel nieuw voer en schoon water neergezet. 

Toen had er bij mij al een lampje moeten gaan branden. 

Ma Tok kwam met het mandje de tuin in en eruit haalde ze een bruine kip, die erg op mij leek. 

de lege vervoersmand

Ze praatte tegen de kip en zette haar voorzichtig in het nachthok waarna ze de deur daarvan dicht deed. 

Ik dacht eerst dat ik gedroomd had, maar na een poosje kwam de grote bruine hen naar beneden over het trapje. Ze kwam dicht bij het gaas van de ren staan en ik ging naar haar toe. "O, wat fijn om een soortgenoot te zien!" kakelde ze zachtjes. "En nog een heleboel kleintjes ook! Kom jij ook uit een legschuur?" Ik keek haar aan en kakelde terug dat ik niet uit een legschuur kwam maar uit een bos, samen met een vriendin, die nu overleden was. Ik werd droevig toen ik aan Saartje dacht, de nieuwe kip zag dat en vroeg of dat al lang geleden was. 

Ik kon even niets uitbrengen,

Sandra bij Soestdijk

ik schudde mijn kop en toen keek ze me heel lief aan. Ik begreep dat zij met mij meevoelde en dat ze me begreep. 

Om weer wat vrolijker te worden vroeg ik haar of ze al een naam had gekregen van ma Tok. "O, is die vrouw ma Tok? Ze noemde me Trijntje, ik denk dat dat mijn naam is." Ik vertelde haar dat ze nu Trijntje Tok heette, omdat wij allemaal leden zijn van de familie Tok. Ze vond het erg chique om een dubbele naam te hebben, in de legschuur had ze gewoon "kip" geheten, net als alle anderen. "Het ziet er hier goed uit, ik heb een mooi schoon hok gekregen met lekker eten en schoon water. Komen jullie straks allemaal hier bij mij slapen?" Ik vertelde haar dat dat nooit zou passen, wij slapen in het Tok-huis, achterin de tuin. Maar als zij helemaal

Sandra en Nikolaas bij de ren van Soestdijk

gewend zou zijn zou ze ook los door de tuin mogen scharrelen en misschien konden wij dan samen in Soestdijk slapen, net zoals ik dat met Saartje had gedaan. 

Dat leek haar een heel goed plan. 

Ze kon niet geloven dat iemand haar nachthok te klein vond voor alle kippen in de tuin, in de legschuur sliepen ze allemaal bovenop en tegen elkaar aan. Maar ze dacht dat ze wel zou kunnen wennen aan de ruimte, als ze maar niet te lang alleen hoefde te blijven. 

Trijntje verkent haar nachthok

Tsaar Nikolaas kwam ook even kennis maken met zijn nieuwe dame; hij stelde zich netjes voor en zei dat hij haar een mooie hen vond. Trijntje begon gewoon te blozen, zoiets had ze vast nog nooit eerder gehoord. 

's Avonds namen we afscheid en ging ik naar het Tok-huis om te slapen. Ik hoorde later ma Tok tegen Trijntje praten, ze zei dat ze nu wel het nachthok in moest gaan om te slapen, anders zou ze het te koud krijgen. 

En daarna kwam ze onze deur sluiten. 

Wat was ik gelukkig!

Vreemde eieren

Sandra en Saartje:

Wij leggen ons ei altijd netjes in de bodembedekking van het nachthok van Soestdijk, waar wij wonen. 

Sandra in het nachthok van Soestdijk

Dat is onze veilige plek in de Tok-tuin. 

De andere kippen leggen hun eitjes meestal in het Tok-huis, ook in de bodembedekking. Eerst hadden ze legnesten, maar die heeft ma Tok weggehaald omdat daar steeds muizen in kropen om hun kindertjes er in groot te brengen. Het was daar in die nesten lekker warm, vooral als er een kip op ging zitten om een eitje te leggen of om het warm te houden. En ma Tok vindt muisjes heel lief, maar ze wil ze niet bij ons in de slaapkamers hebben. En ook niet in de tuin en al helemaal niet in het mensenhuis. Wat zegt u? Daar wonen toch katten? Ja, dat is waar, maar die komen niet beneden, die gaan altijd

Igor op de schutting van het terras boven

via het terras de andere kant op, naar de Hoftuin en de rest van de buurt. 

Dat geldt dan alleen voor de kater, Igor, de twee poesjes Lotje en Cieniy blijven dichter bij huis, die komen het terras eigenlijk niet af. Hoe dan ook, de muizen hier in de tuin hebben geen last van de katten, volgens mij weten ze niet eens dat die voor hen zo gevaarlijke dieren daar wonen. 

Maar nu gaan we weer terug naar het leggen van eieren, we zijn helemaal afgedwaald door die muizen. 

Wij leggen ze dus in Soestdijk en de

Pippa en Babette leggen een eitje in het Tok-huis

anderen deponeren ze in het Tok-huis. Een heel enkele keer legt een jong hennetje, dat nog niet beter weet, een eitje zomaar midden in de tuin, maar dat is meestal na één keer wel over, hun moeder vertelt hen dat ze dat niet moeten doen, omdat de tuin niet geschikt is voor een eitje. Nee, voor je het weet staat ma Tok er met haar grote laarzen bovenop en daar gaat al je moeite. 

Nu weet u misschien dat onze eieren best groot zijn en bruin van kleur. Die van de anderen zijn veel kleiner en wit, creme of heel lichtbruin. Ze zijn dus duidelijk te onderscheiden van die van ons. 

Dus wie schetst onze verbazing

ei van Sandra/Saartje (links) en één van de "kleintjes"

toen één van ons haar ei had gelegd in Soestdijk en dat een klein creme eitje bleek te zijn. We kakelden er lange tijd over maar we kwamen er niet uit. En het gekke was dat de ander de volgende dag ook zo'n eitje achter zich vond. 

Ma Tok haalde de eitjes gewoon weg en bracht ze naar de schuur, waar alle eieren in verdwijnen. Maar wij begrepen er niets van. Waren we ziek? We keken elkaar aan om te zien of we opeens in kleine kipjes waren veranderd, maar we zagen er nog net zo uit als een paar dagen geleden. 

Saartjes geknipte achterkant

De volgende dag kwam er gelukkig weer een gewoon ei, maar de dag daarop was er weer zo'n kleintje. Wat zou er toch aan de vleugel zijn? We piekerden en kakelden maar we kwamen er niet uit. 

Saartje heeft de laatste tijd een beetje een vieze kont, om het maar plat te zeggen. Nu heeft ma Tok de vieze veren daar weggeknipt omdat ze bang is dat daar eitjes in gelegd zullen worden door vliegen. Niet dat die er zijn in de winter, maar je weet het maar nooit. 

Zou het daar mee te maken hebben? 

Wat denkt u?

 

Probleempje

Sandra en Saartje:

Wij hebben een vervelend bericht voor u, lezers.

Nee, er is niemand dood, gelukkig niet.

Wat er dan aan de vleugel is?

U kunt beter vragen wat er aan de hand is in dit geval.

Soestdijk, de woning van Sandra en Saartje

Er komt een tijdje geen nieuw Tok-verhaaltje voor u om te lezen en dat is niet omdat er niets gebeurt in onze tuin. 

Nee, het komt door ma Tok. Zij is zo dom geweest om op straat op haar snavel te vallen. 

Nu zult u zeggen: met een kapotte snavel kun je toch wel een verhaaltje schrijven? En daarin hebt u dan gelijk. Maar die kapotte snavel, die bij mensen "neus" heet, is niet het enige. Nee, ze heeft ook haar pols gebroken en nu is het erg moeilijk voor haar om te schrijven. Of onze verzorging eronder lijdt?

het Tok-huis

Een beetje wel, moeten wij eerlijk kakelen, maar zij doet haar best en pa Tok helpt gelukkig ook mee. 

We hebben nog geen honger of dorst hoeven te lijden, maar onze woningen worden zo langzamerhand een beetje vies. Gelukkig heeft mevrouw Wies, die ook kippen heeft gehad, aangeboden om onze verblijven een keer schoon te komen maken. 

Ma Tok gaat haar binnenkort vragen dat te doen, dit natuurlijk in ruil voor onze heerlijke eieren, dat begrijpt u wel. Tot zolang redden wij ons wel. 

We hopen dat u het ook even zonder ons kunt stellen.

Sandra en Saartje vertellen hun verhaal

Sandra en Saartje:

Zo, nu mogen wij ons verhaal doen. 

Natuurlijk hebben wij er alle begrip voor dat Olga voorrang had, maar u moest wel erg lang wachten op onze geschiedenis. 

Sandra en Saartje in de ren in de Tok-tuin

Wij herinneren ons niet alles meer, maar wel weten we nog dat we in een bos werden gedumpt door onze eigenaar. Hij zette ons gewoon uit de auto en reed weg, zonder naar ons om te kijken. 

Eerst ging het nog wel, maar toen het donker begon te worden wilden we ons hok binnengaan om te slapen, maar we konden het niet vinden. Wat moesten we nu? Omdat het ook nog begon te regenen gingen we onder een boom zitten, maar we voelden ons niet echt veilig op de grond. 

bos (foto internet) 

Gelukkig heeft een boom takken, waar je op kunt zitten, we vlogen dus een beetje omhoog en kozen een mooie dikke tak uit, waar we dicht tegen elkaar aan op gingen zitten. Zo bleven we een beetje droog en ook iets veiliger. We hoorden wel allemaal vreemde geluiden om ons heen, dat was niet fijn, want we wisten niet of die geluiden soms gemaakt werden door dieren, die ons kwaad wilden doen. 

De volgende morgen gingen we op zoek naar eten. Dat was er niet veel, we deelden een worm, die zo dom was om vlak voor onze snavels

veilig in het nachthok van Soestdijk

uit de grond te komen, maar dat was het dan wel. We zochten naar besjes en zaadjes, maar erg veel vonden we niet. 's Avonds kropen we hongerig en nat weer op onze tak en vielen we in slaap met knorrende magen. 

Zo ging dat een tijdje door, totdat we een mens zagen lopen. Zou die ons eten komen brengen? We renden naar hem toe, maar eten had hij niet bij zich. Hij praatte wel tegen ons, hij vroeg waar we

kennismaking met de familie Tok

vandaan kwamen, maar dat wisten wij niet goed meer. Hij nam ons mee en zette ons in een hok en we kregen eten en drinken. Wat smaakte dat allemaal heerlijk! 

Maar wij waren daar niet de enige kippen, er waren anderen, die ons er niet bij wilden hebben. We mochten niet eten van hen en als we het hok in wilden gaan werden we gepikt. De man bracht ons naar een mevrouw, die ons in een hok zette in haar tuin, ook daar kregen we eten en drinken en mochten we in een hok slapen. Maar hier waren ook kippen en hanen, die ons niet wilden accepteren. 

Gelukkig gebeurde er toen iets moois: een man en een vrouw

De andere leden van de familie Tok zijn kleiner

kwamen met een auto ons ophalen, we reden heel ver en daarna kregen wij een eigen hok in een tuin, waar ook andere kippen waren en een haantje ook, maar deze kippen waren allemaal veel kleiner dan wij. We maakten kennis met hen door het gaas van een lange ren, die we ook nog hadden gekregen van de vrouw, die ma Tok bleek te heten. Het was daar een gezellige boel en het haantje ging voor ons dansen.

de familie Tok met Sandra in hun midden

Nou, deze kippenfamilie wilde ons duidelijk wel in hun tuin hebben, en als ze lelijk zouden gaan doen waren wij in elk geval veel groter dan zij. Maar ze waren allemaal aardig en zodra we uit de ren mochten gingen we vriendschap sluiten met hen. Het haantje, tsaar Nikolaas, slooft zich nog regelmatig voor ons uit, maar ons treden kan hij niet, denken wij, daarvoor is hij veel te klein. Maar mooi is hij wel en aardig ook. 

Wij zijn eindelijk op onze eindbestemming aangekomen en we hebben het goed hier.

De nieuwe bewoners van Soestdijk

 Pavlova:

Er is iets heel belangrijks gebeurd in onze tuin. 

Er zijn twee nieuwe bewoners bij gekomen. 

Sandra (achteraan) en Saartje Tok

Ze slapen niet bij ons en ze scharrelden eerst ook nog niet door de tuin, maar ze zijn er toch. 

Ze wonen in Soestdijk en ze hadden de grote ren er ook bij gekregen van ma Tok, zodat wij goed kennis konden maken met hen. 

En dat deden we ook allemaal. 

De eerste die bij hen ging kijken was tsaar Nikolaas; dat is normaal, hij is tenslotte de baas hier en deze twee nieuwe dames zouden ook tot zijn harem gaan behoren. 

Hij keek zijn ogen uit en begon te kraaien dat het een lieve lust was. Dat zat dus wel goed, dacht ik, ze bevallen hem wel. 

De kippen in de ren keken naar hem

Sandra bekijkt het nachthok

en gingen toen weer door met wat ze aan het doen waren, namelijk: hun nieuwe hok verkennen. Ze zagen er best goed uit, niet heel mager of kaal, zoals de anderen mij hadden verteld dat geredde kippen er meestal uitzagen. Ze hadden wel een beetje rare poten, die zagen er wat pijnlijk en dik uit, maar ze leken er geen last van te hebben, ze scharrelden lekker rond in de rennen, die ze tot hun beschikking hadden. 

Nadat ze een beetje tot rust waren gekomen ging ik eens voorzichtig bij hen kijken. 

"Hallo dames," kakelde ik, "zijn jullie tevreden met jullie nieuwe huis?" Ze keken elkaar aan en één van hen, de donkerste, kakelde

Saartje in de ren

terug: "Jazeker, het is een goed huis, met een solide nachthok en wel drie rennen, dat is ruim genoeg voor ons. En er is ook goed voer en lekker water, dus we hebben alles wat we nodig hebben. Ik heet Sandra, trouwens, aangenaam." 

Ik vertelde dat ik Pavlova heette en vroeg aan de andere grote bruine kip hoe zij heette. "Ik ben Saartje," kakelde zij, "wij hebben onze namen vandaag gekregen." 

"O," kakelde ik, dan heten jullie Sandra en Saartje Tok, welkom in de familie." Daar hoorden ze van op, dat ze ook een achternaam hadden en dat ze nu bij een familie behoorden. Dat was hen nog nooit

tsaar Nikolaas danst voor Sandra en Saartje

overkomen, ze waren er erg blij mee. 

"Die ... eh ... vreemde vogel die zich hier net zo stond uit te sloven, is dat de haan hier?" vroeg Sandra. 

Ik schoot in de lach en kakelde dat dat inderdaad onze haan was en dat hij hen waarschijnlijk erg mooi vond en dus een dansje voor hen had gemaakt om dat te tonen. 

"O, echt?" kakelde Saartje, "het is de eerste keer dat een haan ons zo mooi vindt, ik ben helemaal perplex. Maar betekent dat ook dat

Nikolaas is trots op zijn nieuwe dames

hij ons wil treden?" 

"Dat denk ik wel," kakelde ik, "maar dan heeft hij wel een keukentrapje nodig, ben ik bang." De twee bruine meiden begonnen hard te lachen, zo hard, dat onze tsaar kwam kijken wat er aan de vleugel was. 

"Wees welkom, mooie dames," kraaide hij, "ik ben de haan hier en mijn naam is tsaar Nikolaas. 

Mag ik ook meelachen?" 

Nu begonnen Sandra en Saartje nog harder te lachen en ik kon mijn snavel ook niet meer dicht houden. Ik legde aan Nikolaas uit dat het

Sandra en Saartje los in de Tok-tuin

een hennengrapje was en dat hij als haan dat niet zou begrijpen. 

De nieuwe meiden keken mij bewonderend aan en kakelden later dat ze mijn smoesje erg slim hadden gevonden. Daarna lachten we nog wat na en toen kwam ma Tok met een verrassing: omdat het zulk mooi weer was kon ze een poosje bij ons zitten en dat betekende dat Sandra en Saartje uit hun ren mochten om de tuin te gaan verkennen. Ma Tok legde overal gierststengels neer, zodat we allemaal iets lekkers hadden om te snoepen en ja hoor, daar kwamen ze de ren uit, de twee grote meiden. 

Hoe dit verder afloopt hoort u volgende week.