In memoriam: Hannah

 Ma Tok:

En nu is er al weer een kipje gaan hemelen.

Pippa met Hannah (bovenste) en Hilda

De mooie Hannah werd hier in de Tok-tuin uitgebroed door Pippa, die het dit jaar wel erg zwaar te verduren krijgt. 

Eerst ging kuiken Maartje naar de eeuwige scharrelvelden, daarna vertrok haar zoon Laurel naar zijn eigen harem en nu is haar dochter Hannah overleden.

Hannah was een erg mooi hennetje, dat samen met Hildert, Inge en Iona hier het licht zag. 

Hildert was al snel vertrokken naar Hogendoorn omdat hij teveel kapsones kreeg en Iona ging hem achterna toen hij teveel lawaai

Inge

begon te maken. 

Nu is alleen Inge nog over van het stelletje zijdehoentjes. Zij was een broeddochter van Babette, maar omdat Hannah en Inge zoveel op elkaar leken werden ze hier in de tuin als zusjes beschouwd. 

Hannah was de stoerste van de twee hennetjes, Inge is altijd wat gevoeliger geweest. 

Hannah was enkele keren broeds en omdat ze de laatste dagen weer telkens op het plateau bleef zitten dacht ik dat dat weer het geval was. Ik haalde haar elke dag even van haar plekje af en zette haar buiten om haar pootjes te strekken en wat wormpjes te verschalken. Op een morgen zag ik dat haar voetjes erg vies waren; omdat zijdehoentjes pootveren hebben

warm legnest (de eitjes moet u even wegdenken)

kan daar van alles aan blijven plakken. 

Ik nam haar mee naar de kraan en waste haar voeten. Ik keek verder en zag dat ook haar achterkant vies was, dus die maakte ik ook schoon. Na haar te hebben afgedroogd zette ik haar in het legnest in het Tok-huis om verder op te drogen, in dat nest was het lekker warm. 

Toen ik 's avonds de deur kwam sluiten zag ik niet Hannah maar Lisa in het nest zitten, zij denkt dat ze broeds is, dat kleine ding. 

De arme Hannah zat bibberend op de koude vloer. 

Hannah in het hondenhokje in de kamer

Ik nam haar mee naar binnen en zette haar in een kattenmandje in de warme woonkamer. Later zette ik het hondenhok bij de kachel, zodat ze wat meer ruimte had. 

Ze bleef doodstil zitten, genietend van de warmte. Ik gaf haar wat water met vitaminen in haar snaveltje, wat ze braaf doorslikte. Eten wilde ze niet, zelfs geen eivoer of wormpjes. De volgende morgen was ze er slecht aan toe, ze haalde moeilijk adem en wilde niet eten of drinken. Ik belde de dierenarts en we mochten al snel komen. 

Ze kreeg een paar prikjes en medicijnen in haar snaveltje, maar de dokter zag het somber in, hij zei dat ze waarschijnlijk coccidiose

de begrafenis van Hannah en cavia Peppa

had, een nare ziekte, waar kippen aan kunnen overlijden. 

Ik moest haar maar goed warm houden thuis. 

Dat deed ik, maar ondanks alle goede zorgen sliep ze een paar uur later in.

Omdat de cavia van mijn kleindochters diezelfde dag was overleden hebben wij de twee diertjes die avond bij elkaar begraven. Zo liggen ze geen van beiden alleen in de grond.

Inge en Pippa zijn erg verdrietig, ik zag ze samen in het Tok-huis zitten en later ook bij het grafje, dat een prachtig monument heeft gekregen van de kleindochters.

het grafmonument voor Hannah en cavia Peppa

Slaap zacht, Hannah, je was een prachtig lief kipje, we zullen je nooit vergeten.

Alweer droefheid in de tuin

Ma Tok:

Alweer moet ik u een droevige mededeling doen.

Ons mooie zijdehoentje Hannah is overleden.

Morgen kunt u haar "in memoriam" lezen.

De familie Tok is in rouw gedompeld.

Wie niet sterk is moet ... eh ... brutaal zijn

Hannah:

Op de foto hierboven ziet u mij een heerlijk meelwormpje verschalken.
Wat zijn die dingen toch vreselijk lekker!

kleine Hannah heeft een wormpje van Jenny afgepikt

Soms moet ik echt een beetje brutaal zijn om er flink wat van te bemachtigen.
Dat is vooral zo sinds die groten met hun drieën zijn, zij duwen ons, de kleintjes, gewoon opzij als zij ze willen wegsnaaien voor onze snaveltjes.
Zij zijn brutaal, nou, dan mag ik het ook zijn. Zo is het toch?
Ik heb Jenny, die nieuwe grote, pas in haar poot gepikt toen ze MIJN wormpje wilde oppikken.
Daar had ze niet van terug, dat zag ze echt niet aankomen, haha.
Nu kijkt ze wel uit om aan mijn lekkers te komen.
Zo zie je maar, je hoeft helemaal niet groot te zijn om aan je trekken te komen, alleen een beetje ... eh ... bijdepoot.
Letterlijk in dit geval, hihihi. Yvonne en Yvette durf ik niet te

LazaRus houdt toezicht op de eerlijke verdeling van het lekkers

pikken, die zijn hier al zo lang, die staan in de pikorde ver boven mij. Yvonne is nu gehandicapt door haar lamme poot, dus die val ik sowieso niet aan, dat zou gemeen zijn.
Wie dat toch doet is Jenny, die duwt Yvonne gewoon opzij als zij net met veel pijn en moeite bij een wormpje is aangekomen met haar ene nog werkende poot.
Ik heb aan LazaRus gevraagd of hij erop wil letten dat ieder haar deel krijgt. Hij doet zijn best, antwoordde hij, maar hij kan niet overal tegelijk zijn in de tuin.
Tja, daar heeft hij gelijk in. Misschien wordt het toch tijd voor een hulphaantje.
Of zou dat weer vechten worden?

Anne C toen hij verhuisde naar Stolwijk

Met wie, vraagt u?
Met de buurvrouw?
Die ken ik niet, nee, ik bedoel de hanen onderling.
Net zoals gebeurd schijnt te zijn met een eerdere hulphaan, Anne C heette hij geloof ik. Hij maakte het zo bont dat ma Tok hem naar Stolwijk moest brengen, waar hij een eigen harem kon beginnen. Misschien een héél klein haantje dan?
Een zijdehoen-haan is ook geen optie, dat hebben we gezien toen Iona hier was, ons "broertje" zou je kunnen zeggen. Weet u het nog? Hoe Iona de hele dag liep te kraaien, totdat zelfs ma Tok het teveel vond worden.

Iona

Niet voor zichzelf, maar voor de buurt. Iona moest toen ook verhuizen naar Stolwijk.
Zou het daar fijn zijn?
Ik ben er nog nooit geweest, maar mijn eitje schijnt daar vandaan gekomen te zijn. Daar weet ik natuurlijk niets meer van, ik zat toen nog in dat eitje en dus kon ik niets zien.
Pa en ma Tok gaan er graag naartoe, ze kijken altijd blij als ze weer terug komen met hun auto boordevol eten en snoep voor ons.
Ik denk dat het daar een soort van kippen-hemel is, waar een eindeloze overvloed van eten en lekkers is.
Of ik er ook naartoe zou willen?
Nee hoor, ik blijf liever in onze vertrouwde Tok-tuin, waar ik precies de weg weet en ik iedereen ken. En waar ik samen met Inge heerlijk in de bodembedekking van ons Tok-huis kan zitten, al of niet op een eitje.

Ik zou wel gek zijn als ik hier weg zou willen. Nee hoor, ik blijf mijn leven lang in de Tok-tuin!

Innerlijke en uiterlijke kenmerken

Hannah:

Mijn vriendin en nichtje Inge heeft u al verteld dat wij niet meer broeds zijn.
Ze heeft ook één van de verschillen tussen ons tweeën genoemd.
Ik ben stoerder dan Inge, die nogal snel aangeslagen is door van alles en nog wat.

Inge (links) en Hannah (rechts)

Het lijkt me vreselijk als je zo door het leven moet gaan, maar ja, wat heb je erover te zeggen hoe je uit je ei komt, hè?
Dit verschil is niet aan de buitenkant te zien, dus het doet niets om ons uit elkaar te houden als je ons ziet scharrelen.
Gelukkig weet Ma Tok toch altijd feilloos wie wie is. Ze zegt dat ik wat donkerder ben dan Inge, zij is de blondste volgens haar.
Ik moet zeggen dat je best goede ogen moet hebben om dat verschil

Hannah

te zien, vooral als de zon op ons schijnt, maar Ma Tok heeft het altijd goed, dus het zal toch wel zichtbaar zijn.
Dat andere, dat "gevoelige" van Inge, dat is iets heel anders.
Ik ben blij dat ik niet zo ben, het is toch niet uit te houden als je je alles aantrekt? Stel je voor dat er iemand van de familie Tok de pijp aan Maarten zou geven, dan zou je daar dagen om kunnen jammeren. Nee, even is het akelig, maar dan moet je ook weer gewoon doorgaan. Het leven is kort genoeg. Hooguit zo'n twintig jaar, al heeft niemand dat hier nog ooit gehaald. Desiree is vijftien jaar geworden, dat is al best oud voor een kip. Geertrui is nu twaalf jaar, ook al

Geertrui, de oudste van de familie Tok op dit ogenblik

best op leeftijd, maar nog goed gezond. Laza is ook al tien, net als Maria. Nadine, Pippa en Odette zijn negen, Yvonne en Yvette zes, Wiske vier en dan komen de jonkies, dat zijn er nog heel wat, want allemaal bij elkaar zijn wij met ons negentienen hier in de Tok-tuin.


Ma Tok hoorde op een ochtend weer gepiep in ons huis.
In de legnesten kon geen muizennest meer zitten sinds zij de bodemplaten eruit heeft gehaald. De muizen gingen telkens tussen die bodemplaten en de onderkant van de nesten zitten. Als er dan een kip in het nest zat was het daartussenin lekker warm. Zo hadden die slimme muizen niet alleen een goed nest, maar nog verwarming ook.
Ma Tok luisterde heel goed en ze trok een voorraadton opzij. Daarachter lag een hoop veertjes en rommel en die hoop bewoog en piepte.

Wiske, de slokop

Met pijn in haar hart haalde Ma Tok het muizennest tevoorschijn met een schep en ze kiepte het naar buiten in de tuin.
Wiske was er als eerste bij.
Zij slokte zomaar één, twee, drie, vier, vijf van die kale piepertjes naar binnen, helemaal zonder ze eerst kapot te pikken!
Ma Tok kon het niet aanzien, ze draaide zich snel om, zich voorstellend hoe die beestjes in de krop van Wiske nog rond zouden kriebelen. Ze griezelde ervan.
Wij, de andere hennen, hadden ondertussen ook in de gaten dat er daar bij Wiske iets lekkers te halen viel en we renden naar haar toe. Gelukkig had zij even genoeg gegeten en mochten wij ook nog wat tevoorschijn plukken uit die wriemelende hoop. Dat was een onverwacht feestje.
Van mij mogen de muizen nog wel even doorgaan met broeden, als wij de resultaten dan maar krijgen.

Ik zei het toch, dat ik stoer ben en niet overgevoelig?

Zomertijd

Hannah:

Ik heb een hele tijd geprobeerd Ma Tok zover te krijgen om mij te laten broeden, maar ze vond het nog te koud en ik was ook nog te jong, zei ze.

lekker met z'n allen wormpjes pikken in de tuin

Dus nu heb ik de moed maar opgegeven en scharrel ik weer door de tuin met mijn nichtje Inge. Eerlijk gezegd bevalt het mij wel, vooral nu het weer wat beter wordt. En wij mogen ook een uur eerder naar buiten sinds vorige week zondag, dat schijnt met de zomertijd te maken te hebben. Wat dat is weet ik niet, en het zal mij ook een zorg wezen, het is gewoon fijn en wij genieten ervan.
Nu is Babette aan het proberen stiekem te broeden, maar Ma Tok

Babette op haar legnest

heeft dat natuurlijk allang gezien en ze haalt haar telkens van het nest.

Ma Tok heeft gezegd dat ze graag wil dat er deze zomer niet gebroed wordt, omdat wij al met zoveel zijn. Ik vind dat een beetje onzin, er kunnen nog best wat kipjes bij in ons huis, dat is groot genoeg. En ik denk dat ze wel overstag gaat als één van ons stug volhoudt.
Ze is lang niet zo stoer als ze zelf denkt, hihi.
Ik zou het wel fijn vinden om nog meer zijdehoentjes hier in de tuin te verwelkomen. Want zegt u nu zelf: wij zijn toch het mooiste ras dat er is?

Geertrui, de oudste hen

Zou het helpen als er een paar oudere hennen zouden gaan hemelen? Dan komt er vanzelf meer plaats voor jong grut. Maar als ik denk aan de ouwetjes van de familie Tok kan ik me toch niet voorstellen dat zij er niet meer zouden zijn. Nee, ik kan eigenlijk niet één van die vertrouwde gezichten missen. Dat is dus ook geen oplossing.
Ik heb aan Geertrui, die nu de oudste is hier, gevraagd of zij raad weet.
"Ach meid," zei ze, "als je zo graag wilt broeden moet je het vooral doen, als je maar weet dat ik later niet op je kuikens ga passen als ze uitgekomen zijn. Ik vind het leuk hoor, kleintjes, maar dan wel bij een ander en never nooit niet bij mij."
Dat had ik kunnen weten, er gaan hier verhalen rond dat Geertrui en haar tweelingzus nooit gebroed hebben in hun leven. Gewoon omdat

de 2 Geertruien

ze daar geen zin in hadden.
Ze hebben wel een keer net gedaan alsof ze broeds waren, dat moet een goede grap geweest zijn.
Ik zie ze in gedachten al zitten: naast elkaar en met hun blik op oneindig. Totdat ze het niet meer volhielden en ze allebei begonnen te schateren.
Ik vind het heel jammer dat ik die tijd niet heb meegemaakt, toen er twee ondeugende Geertruien hier in de tuin rondscharrelden.

Geertrui met haar leerlingen Daantje en Dirkje

Daantje en Dirkje?
Ja, die zijn wel grappig, maar ze halen het toch niet bij Geertrui en Geertrui, als ik de verhalen mag geloven.
Ze zijn trouwens al een hele tijd erg braaf, die twee D's, zouden ze ziek zijn?
Of zouden ze broeden op een goeie mop?
Hahaha, dan broeden ze toch nog, al hebben ze dat zelf niet in de gaten.

Tienermoeder?

Maria:

Ik geloof toch dat Hannah echt broeds aan het worden is. Ze zit altijd op haar plekje in de hoek en ze verzamelt daar de eieren, die op het hele plateau gelegd worden.

Inge houdt Hannah gezelschap op het plateau

Inge gaat soms een poosje bij haar zitten. Of dat is om haar nichtje gezelschap te houden of om een eitje te leggen, waar Hannah dan op kan gaan broeden, weet ik niet.

Pas haalde ma Tok een groot wit ei van Yvette onder Hannah vandaan, samen met twee kleine eitjes. Hannah heeft Yvette dus ook zover gekregen, dat die boven een ei heeft gelegd, iets wat ze anders in haar eigen hok of in een legnest beneden in het Tok-huis doet. Hannah is een lief hennetje, ze weet iedereen te bespelen met haar onschuldige snaveltje en haar donshaartjes.
Ma Tok haalt haar nog steeds elke

een groot wit ei van Yvette (achteraan) op het plateau

ochtend naar beneden om haar in de tuin te zetten. Ze gaat dan wel even flink eten, vooral de meelwormpjes zijn favoriet.
De laatste dagen krijgen wij ook nog iets anders te snoepen in de tuin. Ma Tok heeft van mevrouw Wies, u weet wel, de mevrouw van Xara en Kenau, een grote zak met groenvoer gekregen. Mevrouw Wies en haar man hebben een tuin, waar ze groente en fruit verbouwen. Nu wilde het geval dat de boerenkool wel heel erg goed zijn best had gedaan, mevrouw Wies kon dat nooit allemaal opeten, dan zou zij wekenlang elke dag hetzelfde op haar bord hebben en dat vinden

boerenkoolplant (foto internet)

mensen niet fijn, geloof ik.
Dus zij bracht een vuilniszak vol met het lekkers naar ma Tok, die ons meteen wat gaf en de rest in de diepvries stopte.
Nu staat die diepvries in de schuur waar ook ons eten staat, dus zij geeft ons tegenwoordig elke dag een portie van die heerlijke groene blaadjes. Of blaadjes, eigenlijk zijn het meer heel kleine groene stukjes; als het uit de diepvries komt kun je het zo verkruimelen. Dat had mevrouw Wies erbij gezegd tegen ma Tok. En die is oud, maar niet te oud om te leren, dus zij heeft die goede raad opgevolgd.

Hannah gaat even snel eten

En zo krijgen wij elke dag boerenkoolsnippers te snoepen.

Wij vinden het helemaal niet erg om elke dag hetzelfde te eten, als het maar lekker is.
Hannah eet hier ook goed van, maar dan rent ze weer zo snel haar pootjes haar kunnen dragen naar haar "broedplekje" op het plateau.
Ma Tok wil niet graag dat Hannah al echt eitjes gaat uitbroeden, ze vindt haar nog veel te jong.
"Je hoeft echt geen tienermoeder te worden hier in de Tok-tuin," hoorde ik ma Tok fluisteren toen ze de kleine bruine donsbal weer eens naar buiten had begeleid. "Groei eerst nog maar even en scharrel lekker vrij door de Tok-tuin voor je aan het kloekschap begint."

En zo is het.

Voortplantingsmodus

Pippa:

Het begint al echt een beetje voorjaar te worden, merkt u dat ook?

eitjes van de familie Tok gratis af te halen

Ma Tok merkt het aan de hoeveelheid eitjes, die zij elke dag raapt: het worden er steeds meer. Ik moest van haar doorgeven dat u gratis een doosje mag komen afhalen, zij en Pa Tok kunnen ze toch niet allemaal zelf opeten. Daarvoor zijn het er veel te veel.
En met het leggen van de eitjes worden wij ook weer broeds.
Ik zie Hannah al telkens boven op het plateau liggen en nu en dan zit Wiske in een legnest 's avonds. Als Ma Tok haar op de stok wil zetten wordt zij heel erg boos, maar de volgende dag loopt ze weer vrolijk

Hannah in haar hoekje op het plateau

door de tuin te scharrelen. Echt broeds is er dus nog niemand in de Tok-tuin, maar lang zal dat niet meer duren nu de dagen weer lengen en de zon meer schijnt.
Wie ook in de voortplantingsmodus is: de familie Muis. Ma Tok had al een hele tijd geen leden van deze familie gezien, dus ze dacht dat ze van deze diertjes verlost was. Maar gisteren rook ze toch weer die eigenaardige, vieze lucht in ons huis. Ze besloot de legnesten eens aan een inspectie te onderwerpen en ze maakte één van die gele bakken open. Wat ze daarin aantrof was met geen pen te beschrijven, daarom mag ik het aan u vertellen. In het eerste nest lagen heel wat van die stinkende muizenkeuteltjes, u kent ze wel, ze lijken een beetje op bepaalde zaadjes in ons voer.
Ze maakte het nest schoon en pakte

muizenjongen

het volgende. Ze dacht dat daar wel erg veel keutels en ook veren van ons lagen en ze nam het mee naar buiten, waar ze het ondersteboven keerde. Yvonne, die stond te kijken wat Ma Tok allemaal aan het doen was bij het Tok-huis, schoot met een blijde "Tôôôk" op het hoopje rommel af en ze ging er met een noodvaart vandoor met iets in haar snavel. De anderen kwamen nu ook kijken en ook zij gristen in no time een klein roze dingetje uit die hoop. Toen pas begreep Ma Tok dat er weer een muizennest in het legnest had gezeten en dat de leden van haar geliefde familie Tok moordenaars waren geworden bij het zien van die piepkleine roze wezentjes.

Yvette kijkt wat beteuterd nadat Ma Tok
de familie van moord beschuldigde

"Meisjes toch," riep ze ons na, maar het was al te laat en die kleintjes hadden het toch niet kunnen overleven zonder hun moeder, die er vandoor was gegaan toen Ma Tok het legnest oppakte. Wat een ontrouwe moeder, ze verdedigde haar kindertjes niet eens. Dat zou ik anders hebben aangepakt, ik zou Ma Tok zijn aangevlogen als ze mijn kuikens zomaar op de grond had willen gooien. Natuurlijk doet zij dat niet, geen veer ... eh ... haar op haar hoofd die daar aan denkt. Ma Tok heeft alle legnesten grondig schoongemaakt en ook ons hele huis geveegd, zodat er geen eten meer op de grond ligt. Ze hoopt zo de muizen te ontmoedigen om weer bij ons te komen wonen. Ik hoop

de legnesten zijn weer schoon

dat dat lukt, want ik vind die beesten vreselijk stinken.
Niemand van ons legde meer een eitje in zo'n stinkend legnest, je moet er toch niet aan denken dat die lucht doordringt in het heerlijke eitje.
Ik ben benieuwd of Hannah haar plekje op het plateau nu omruilt voor een legnest. Dat zou het voor Ma Tok makkelijker maken om haar 's morgens buiten te zetten, nu moet ze de kleine bruine hen met een plastic harkje naar zich toe halen om haar te kunnen pakken. Ze doet dat heel voorzichtig, Hannah vertelde me dat het geen pijn doet, maar ze moppert toch elke keer weer als ze door Ma Tok naar voren wordt gesleept. Ze wil gewoon lekker blijven zitten in haar hoekje, of er nu een eitje onder haar ligt of niet. Dat wordt vast een goede broedhen, als ze er niet zo anders uit zou zien zou het een kuiken van mij kunnen zijn.

Inge's noodkreet

Inge:

Ik maak me zorgen.
En ik moet zeggen dat dat geen fijn gevoel is, zo in het nieuwe jaar.
Ja, het is een nieuw jaar geworden deze week, hebt u er iets van gemerkt?
Wij hier in de Tok-tuin wel een beetje.

heerlijk wormpjes snavelen

Op een mooie morgen was het een enorme herrie toen Ma Tok ons uit ons huis liet. Er klonk allerlei geknal in de lucht. Omdat Laza gewoon naar buiten ging en ook de anderen zich niets van het lawaai aantrokken ging ik ook maar door de deur de tuin in. Daar klonk het allemaal nog een graadje harder. Ma Tok gaf ons extra veel wormpjes, voor de schrik, zei ze. En mama Babette, aan wie ik vroeg of dit een normaal verschijnsel was, zei dat dit elk jaar een paar dagen zo ging, veel lawaai en verder niks. Maar het betekende wel dat er een nieuw jaar op komst was. Wat dat verder inhield wist zij ook niet, daar moest ik me maar niet in verdiepen, het was iets van de mensen en wij,

de 2 schrok-oppen, Yvonne en Yvette

kippen, merkten er niets van. Behalve dat geknal dan.
Ik was gerustgesteld en ik vloog op de wormpjes af. Heerlijk! Omdat er nog een paar hennen in de rui zijn krijgen we ook elke dag van dat lekkere zoete ei-krachtvoer. Ma Tok geeft ons dat op twee plaatsen, anders eten Yvonne en Yvette alles alleen op. Die twee grote witte meiden kunnen toch schrokken, zeg! Ze hebben grotere snavels dan wij, dus er past meer in één hap dan bij ons, maar ze gaan als gekken tekeer als ze het lekkers ruiken. Ze rennen eropaf en ze steken hun hele kop erin. Niet zo netjes, zegt mama Babette dan, maar ja, het is ook wel erg lekker. Ik zou het liefste ook mijn snavel erin verstoppen om maar zoveel mogelijk binnen te krijgen,

Inge is veel groter dan moeder Babette

maar mama houdt nog steeds een oogje op mij, terwijl ik véél groter ben dan zij ooit zal worden.


Maar ik zou eigenlijk vertellen over mijn zorgen.
Die hebben niets met het nieuwe jaar te maken. Nee, ik maak mij zorgen over Pippa, de moeder van Hannah.
Pippa is altijd een erg zorgzame hen en ze heeft energie voor twee. Ze is ook gek op broeden, heb ik gehoord. Maar de laatste tijd ziet ze er zo bleek uit, haar kammetje is helemaal niet mooi rood, het is lichtroze en het lijkt ook wel

Pippa met haar bleke kammetje

gekrompen. Ze ziet eruit alsof ze het altijd koud heeft en ze rent ook niet meer snel door de tuin als ze iets ziet waar ze bij wil zijn.
Zou ze depressief zijn?
Ik ben bang dat ze zich zorgen maakt om haar Hannah. Die doet namelijk al een hele tijd vreemd. Ze blijft maar op het plateau in de bodembedekking zitten, ze wil niet komen snavelen als er lekkers gestrooid wordt en ze gaat niet eens even haar poten strekken. Daardoor worden die helemaal stijf, zodat ze, als Ma Tok haar uit haar hoekje haalt en haar buiten neerzet, gewoon omvalt. Ma Tok lacht haar dan uit en zegt dat dat

Hannah buitengezet door Ma Tok

haar eigen schuld is, omdat ze veel te lang op één plek blijft zitten.
Ze zei ook dat het nu echt geen tijd is om te broeden, daarvoor is het voorlopig veel te koud.
Hé, dat heb ik een tijdje geleden ook gehoord, toen ik met een paar anderen in en legnest was gekropen omdat dat zo lekker warm was.
Maar Hannah ligt daar helemaal alleen, niet lekker warm en ook niet op een eitje, dus wat ze van plan is weet ik niet.
Zou Pippa er zo slecht uitzien omdat ze bang is dat het niet goed afloopt met haar broeddochter Hannah? Ik weet niet of ik me ermee moet gaan bemoeien, ik ben tenslotte de jongste van allemaal hier.
Hebt u een oplossing voor mij? Reageert u hieronder alstublieft (klik op opmerkingen en volg dan de aanwijzingen), want ik weet me geen raad!

Hennen-verdeling en rare gewoontes

Geertrui:

Er was een vraag van mevrouw Katblad, u weet wel, die een enkele keer voor ons zorgt, als Pa en Ma Tok er niet zijn.

de kopfoto van het Leidsch Katblad,
zie de link rechts van de Tok-verhaaltjes

Waarom zij nog zo heet weet ik niet, volgens mij had ze vroeger een digitale krant over de katten in de buurt, maar ik hoor Ma Tok er nooit meer over. Jammer, Ma Tok was altijd extra vrolijk als ze die krant had gelezen, wij kregen dan ook vaak wat lekkers, zomaar midden op de dag.
Maar daar gaat het nu niet om. Die mevrouw Katblad dus vroeg in haar opmerking onder het verhaaltje "Pootperikelen" van 26-10-2018 hoe dat gaat, de hennen verdelen tussen de hanen. Ze vroeg dit omdat Laza

Laza (links) en Iona (rechts)

had gezegd dat er genoeg hennen waren voor hem en Iona samen.
Zoals deze mevrouw het stelt lijkt het net alsof de hanen het hierin voor het zeggen hebben, maar dat is natuurlijk niet zo.
Wij hennen maken zelf uit of we getreden willen worden en zo ja, door welke haan.
Misschien is het bij de mensen zo dat de haan de baas is in deze, dat weet ik niet, maar bij ons kippen ligt dat anders.
Nu heb ik sowieso al niet zoveel met getreden worden, dus ik pas

Geertrui zoekt een rustig plekje om de hanen te ontlopen

meestal als Laza op mij afkomt. En Iona durfde het niet eens te proberen bij mij. Ik ben tenslotte de oudste hier in de tuin, dus ik heb best wat te zeggen.

Ik heb ook nog een nieuwtje: Hannah had besloten ook broeds te worden. Zij lag hiervoor niet in een legnest, maar gewoon op het plateau in de bodembedekking. Ma Tok moest telkens op het krukje gaan staan om haar eraf te tillen en buiten te zetten.
De eerste keer dat Ma Tok Hannah daar zo doodstil zag liggen schrok ze zich een ongeluk, ze dacht dat de pluizenbol dood was.

Geertrui en Hannah samen in de tuin

Dat was gelukkig niet het geval, wat duidelijk bleek toen Ma Tok haar op wilde pakken: ze schreeuwde dat ze daar wilde blijven zitten en dat Ma Tok haar handen thuis moest houden.
Wat een pittig dingetje is dat zeg, die Hannah!
Ma Tok heeft die dag alle kippen buiten gezet en de deur van het huis gesloten, zodat er niet gebroed kon worden. Natuurlijk liet zij wel het kleine deurtje bovenaan de buitentrap voor ons open, zodat we wel naar binnen zouden kunnen als het zou gaan regenen.
's Avonds deed ze onze deur

Inge, nog steeds broeds

open, zodat wij naar binnen konden om te gaan slapen. Iedereen stond al voor de deur te wachten op haar, behalve die drie rare "broedse" kipjes, Pippa, Inge en Hannah.
Die zaten al binnen, de eerste twee samen in hun legnest en Hannah op haar plekje op het plateau.
"Dat heeft dus ook geen zin," zei Ma Tok. Ze telde ons en we waren allemaal aanwezig, zodat de deur dicht kon.
Maar de volgende morgen ging Hannah uit zichzelf naar buiten, zodat nu alleen Inge en Pippa nog vasthouden aan hun rare gedrag. Misschien stopt het als er sneeuw komt, ik ben benieuwd.

Pensioen of nog lang niet?

Nadine:

Ik sta versteld van die twee bruine pluizenbolletjes.
Ze zijn nog geen halfjaar oud en nu leggen ze al bijna elke dag allebei een eitje.

eitjes van Hannah en Inge met voetzool-afdruk Yvonne of Yvette

Het zijn kleine bruine eitjes, iets donkerder dan die van mij.
Ze zien er mooi uit, een goede vorm en een prima kleur, de schalen zijn stevig en volgens Ma Tok smaken ze prima.
Iona kiest zijn rasgenootjes uit om te treden, dus misschien zijn ze ook al bevrucht.
Iona probeert het ook wel eens bij een oudere hen, maar die weigeren hem, die blijven trouw aan Laza. Ik ook, ik vind zo'n jochie helemaal niks, al moet ik toegeven dat hij wel erg mooi is. Maar ik heb liever het oude en vertrouwde dan zoiets nieuws.
Je weet tenslotte nooit of zo'n jong haantje niet ruw is tegen de hen.

Inge

Hannah

Ik heb Iona nog geen poging zien doen bij zijn broedmoeder Babette; wel bij Pippa, de broedmoeder van Hannah en Hilda. Die lachte hem uit en gaf hem een pik in zijn kuif. "Neem jij maar iemand van je eigen leeftijd, kleine!" kakelde ze.
Ik moest er om lachen, want Iona is bijna twee keer zo groot als Pippa.

Laza

Ik heb niet de indruk dat Laza zich erg druk maakt over het gekraai van Iona, hij is er heel rustig onder. Misschien is hij aan zijn pensioen toe, hij is tenslotte ook al tien jaar oud. Hij is al negen jaar bij ons in de Tok-tuin, een jaar langer dan ik.
Ik ben hier uit mijn ei gekropen, maar Laza niet, die kwam als volwassen haan hier wonen om voor nageslacht en rust onder de hennen te zorgen.
Dat heeft hij allebei prima gedaan, dus ik vind dat hij zijn rust wel heeft verdiend.

Maar er is iets vervelends aan de hand, waardoor ik denk dat hij nog langer zal moeten werken.
Wat dat is?
Iona kraait vrijwel de hele dag en hard ook.
En nu is de buurvrouw weer aan het klagen, dat er een extra haan is en

Iona kraait de hele dag en  luid ook

dat ze daar zenuwachtig van wordt. Tja, ik moet haar wel een beetje gelijk geven, want Iona houdt zijn snavel geen uur achter elkaar dicht.
Ik vind het een prachtig geluid, maar in een stad moet je rekening houden met je buren, zegt Ma Tok.
En nu moet Iona verhuizen naar Stolwijk.
Ma Tok vindt het heel erg, want ze vindt hem nogal mooi en leuk.
En de trouwe lezeres, naar wie hij genoemd is, zal het ook jammer vinden, ze wilde hem graag een keer in levenden lijve ontmoeten, maar dat gaat nu niet meer gebeuren. Zij woont namelijk in London en daarvandaan kom je niet eventjes op bezoek in de Tok-tuin. Ze is de Nederlandse taal niet eens machtig, maar ze vertaalt de verhaaltjes van Ma Tok elke week in het Engels met behulp van een vertaalmachine, om zo op de hoogte te blijven van ons wel en wee.
Gelukkig heeft Ma Tok een filmpje opgenomen van Iona's gekraai, zodat ze nog vaak naar hem zal kunnen luisteren. En dat filmpje heeft ze ook naar mevrouw Iyona in Engeland gestuurd, zodat die haar naamgenoot ook kan horen en zien.
Het volgende verhaal zal helemaal in het teken staan van het vertrek van Iona en Ma Tok gaat haar best doen om het betreffende filmpje daar ook in te verwerken.
Als troost.