In memoriam: Odette

Ma Tok:

Odette kroop in 2010 uit haar eitje in de Tok-tuin. 

de 6  kuikens van Odette in 2016

Haar broedmoeder was Desiree, haar vader LazaRus, die toen nog de haan was hier. 

Ze was een rustige kip, die altijd gewoon haar gangetje ging. 

In 2017 broedde ze zes! kuikens uit (zie "Hiep hiep hoera" van 2017), die inmiddels allemaal uit de tuin zijn verdwenen, ze vertrokken allen als haantjes naar Hoogendoorn. 

Quinoa als kuiken

In 2021 broedde ze nog een keer, nu kreeg ze twee kuikens, waarvan Quinoa er één was, zij is nog in de Tok-tuin aanwezig. 

Quinoa's broertje Queenie, die later Freddie ging heten toen hij begon te kraaien, verhuisde naar Hoogendoorn.

Ze bemoeide zich ook met de opvoeding van Zora, die later Zorro werd genoemd toen hij een haantje bleek te zijn (zie "Voorbeeldig kind" van mei 2016). 

3 hanen tegelijk in de tuin

Ze was erbij toen er op een gegeven moment drie hanen in de tuin rondliepen, LazaRus, Zorro en Anne C (zie "Wie o wie" van 2016) en ze zag het net boven de tuin gespannen worden ter beveiliging van de familie Tok. 

Ze werd oma toen haar broeddochter Wiske Floortje uitbroedde. 

Ze maakte ook de moordpartij van de poes mee (zie "Het raadsel opgelost" van april 2024).

Odette wierp zich al snel op als de filosoof van de familie; iedereen kwam met levensvragen bij haar en zij betoonde zich een wijze hen. 

Zo maakte zij werk van haar denken om te bepalen of een hen zich altijd moet onderwerpen aan haar haan als hij haar wil treden (zie "Odette

de deur van het Tok-huis

heeft nagedacht" van februari 2015). 

Ze ging colleges geven in de filosofie, die door verschillende kippen werden gevolgd. 

Odette stond aan de wieg van mijn erenaam "ma Tok", een naam die ik nog steeds met trots draag.

Ze maakte de grote verhuizing van Soestdijk naar het Tok-huis mee en ze zag heel wat geredde legkippen komen en gaan. 

LazaRus

tsaar Nikolaas

Ook de dood van LazaRus en de komst van tsaar Nikolaas waren grote gebeurtenissen in haar leven. 

Angelique als opvolgster van Odette

Ze voelde haar einde duidelijk naderen toen zij vorige week haar opvolgster als filosoof van de familie aanwees. 

Ze lag gisterenmorgen dood in het Tok-huis, naast haar dochter Quinoa, die dicht tegen haar aangekropen was. 

Ik heb haar begraven in de tuin, waar zij haar hele leven heeft doorgebracht.

Vaarwel, lief bescheiden kipje, we zullen je nooit vergeten.

Droevige mededeling

Ma Tok:

Ik moet u tot mijn verdriet meedelen dat Odette is overleden. 

De familie Tok is in diepe rouw.

Haar "in memoriam" kunt u morgen lezen.

Tijd van het jaar

Wiske:

Het is weer die tijd van het jaar.

Wiske is in de rui

Iedereen voelt zich wat minder goed in onze tuin en dat is een gegeven dat elk jaar terug komt. 

U hebt het vast al geraden: de rui is begonnen. Wij leggen ook minder eieren, omdat we al onze energie nodig hebben om nieuwe veren te maken. Ma Tok heeft het druk met het verwijderen van alle losse veren in ons huis. Ze geeft ons extra meelwormpjes en eivoer omdat onze veren bijna geheel uit eiwit bestaan. Die extraatjes vinden wij helemaal niet erg, ze zijn allebei erg smakelijk, dus we genieten ervan. Maar ik zou toch liever hebben dat die rui voorbij was, ik voel me liever helemaal top zonder lekkers dan niet zo goed mét. 

Maar goed, we moeten er allemaal doorheen, elk jaar weer. Ik hoop dat iedereen er weer goed uit komt, want als je oud of verzwakt bent

oude Odette

kan de rui je net de das om doen. 

Ik maak me een beetje zorgen om Odette, die al veertien jaar is, ik hoor haar soms wat moeilijk ademhalen, maar even later is ze dan weer in orde. Ik heb al met haar gekakeld en ze ontkende niet dat ze zich wat zwakjes voelde, ze kakelde dat ze bekend gaat maken wie haar zal gaan opvolgen als filosofe van de familie. 

Zou dat betekenen dat ze haar einde voelt naderen?

Wie nog geen last heeft van de rui is onze tsaar Nikolaas. 

Hij wilde mij vanochtend treden, nou, daar was ik totaal niet voor in de stemming, dat begrijpt u. 

Ik ben flink tegen

Wiske is boos op de tsaar

hem uitgevallen en toen dat niet hielp ben ik hem aangevlogen. 

De anderen stonden toe te kijken en Trui moedigde me zelfs aan. Nikolaas houdt er niet van om een blauwtje te lopen, maar dat gebeurde deze keer dus toch wel. Hij moet maar begrijpen dat wij hennen niet altijd klaar staan voor zijn avances. 

Maar om terug te komen op Odette: zij vroeg aan de tsaar of hij de hele familie Tok bij elkaar wilde roepen omdat zij een belangrijke mededeling had, die iedereen moest horen. Nikolaas kraaide drie keer, als teken dat er iets stond te gebeuren, waarop alle hennen zo snel mogelijk kwamen aangefladderd of -gelopen. 

Toen Odette kakelde dat dit het moment was waarop zij haar opvolgster zou aanwijzen werd het doodstil in de tuin. Ze keek ons allemaal één voor één aan en haar blik bleef uiteindelijk rusten op

Angelique als opvolgster van Odette

Angelique. Die werd een beetje zenuwachtig, maar toen Odette haar vroeg om naar voren te komen deed ze dat wel meteen. 

"Als ik er niet meer ben zal Angelique voortaan de colleges geven en alle filosofische vragen in de tuin beantwoorden," kakelde de oude witte hen. 

Angelique keek haar aan en antwoordde: "Ik hoop dat dat nog lang zal duren, want ik wil nog een heleboel van je leren, Odette. Maar ik ben zeer vereerd dat je mij hebt uitgekozen." 

Iedereen riep "Hoera!" voor Angelique, maar ik ben nu nog banger dat Odette ons binnenkort gaat verlaten.

Filosofe in de dop?

Odette:

Ik wil het nog een keer met u hebben over mijn filosofie colleges.

Clasien scharrelt liever door de tuin

Zoals u weet kwamen er weer drie hennetjes op de les, Yneke, Angelique en Clasien. 

Ik was nog niet overtuigd van het intellect van Clasien, maar gelukkig hield zij haar snavel dicht als er belangrijke onderwerpen werden besproken. Ze keek alsof ze alles begreep, maar ik had daar zo mijn twijfels bij. Ik heb haar toegelaten omdat Yneke haar aardig vindt maar ik heb zo de indruk dat zij zich niet echt thuis voelt bij de filosofie. Ik heb haar daarom gevraagd hoe de lessen haar bevielen en weet u wat ze kakelde? Dat ze het eigenlijk allemaal nogal saai vond! Het ging alleen maar over denkbeeldige dingen en helemaal niet over de tuin en de kippen en de eieren. 

Heb je nou ooit! 

Yneke en Yolanthe

Ik heb gevraagd of ze de voorkeur gaf aan het met de andere hennen scharrelen in de tuin in plaats van de colleges te volgen en ze kakelde dat zij dat inderdaad liever deed. Gelukkig, dat probleem is uit de wereld. 

In haar plaats wil ik een andere kip vragen de lessen te volgen. 

Er is er namelijk één die me pas een heel interessante vraag stelde. Misschien weet u nu al over wie ik het heb. Haar vraag was of ze op een bepaalde manier mocht denken en dat is echt een filosofisch onderwerp. Ik vroeg haar of ze een gedachte had die haar aan het twijfelen had gebracht, waarop zij met een benepen stemmetje "Ja" kakelde. 

Ze gaf aan dat ze zich eigenlijk schaamde over de gedachte die ze had gehad, want het ging over de dood van één van haar soortgenootjes. 

Yneke (vooraan) en Ariane kakelen samen

Nu was ik heel benieuwd geworden, maar ze durfde er nog niet verder over te vertellen, ze wilde eerst nog nadenken of ze haar probleem wel aan anderen wilde voorleggen. Omdat ik haar de laatste tijd vaak met Yolanthe zag scharrelen door de tuin dacht ik dat die er misschien meer over zou weten, maar ik ga niet achter haar rug om met een ander over haar kakelen, daar houd ik niet van. Dus ik wachtte maar rustig af of ze nog een keer naar me toe zou komen. 

Ik heb wel voor de volgende les het onderwerp "Denken" op het programma gezet, misschien helpt dat haar om te komen. 

Ariane heeft een filosofisch probleem

Ik heb Yneke ook al met haar zien kakelen, misschien kan zij Ariane, want over haar gaat het, overhalen om de volgende keer te komen kijken hoe het allemaal gaat bij ons clubje. Ik heb Yneke dus voor mijn karretje gespannen en haar gevraagd of zij Ariane wil vragen of zij de plaats van Clasien wil innemen. Yneke had al gehoord dat Clasien zich had teruggetrokken uit de lessen, ze kakelde tegen mij dat ze zich aardig had verkeken op de bruine dame, ze was veel meer met zichzelf bezig dan met de grote vragen van het leven. Yneke had haar pas betrapt toen ze zichzelf stond te bekijken in een spiegelende plas water na een regenbui. Ik wist niet dat ze zo vol was van zichzelf, ik neem het haar niet kwalijk, ze heeft best een moeilijke jeugd gehad in dat overvolle huis. Ze is hier in de tuin in elk geval gelukkig en dat is het belangrijkste. En ik hoop dat Ariane besluit om de lessen te gaan volgen.

Slaapplekken

Yneke:

Ik slaap niet meer in het Tok-huis.

Yneke broedt in Soestdijk

Eerst ging ik in het Loo zitten, omdat daar een mooi eitje lag, dat ik wel wilde uitbroeden. Maar ma Tok wil nog steeds niet dat er hier kuikens komen, dus ze zette me elke avond in het huis naast Yolanthe, op de grote voorraadton. En 's morgens rende ik weer naar het Loo, maar dan had ma Tok het eitje al weggehaald, zodat ik daar voor niks zat. Toen dat een paar dagen zo was gegaan en er geen nieuwe eitjes in het Loo kwamen ging ik eens kijken in Soestdijk, waar ik net een luid getok had gehoord. Ik begreep dat Clasien daar één van haar mooie

mooi groot bruin ei van Clasien

grote bruine eieren had gelegd, dus toen zij naar buiten kwam ging ik daar naar binnen. Ik hield dat ei de hele verdere dag warm, ik hoopte dat ma Tok me hier niet zou zoeken. Maar natuurlijk kwam ze, nadat ze bot had gevangen in het Loo, in Soestdijk kijken en zag ze me zitten. 

"Ach meisje toch," zei ze en ze zette me weer naast Yolanthe. 

De volgende morgen rende ik weer naar Soestdijk, maar daar lag geen ei meer, ook geen nieuw. Teleurgesteld liep ik door de tuin en die avond ging ik weer op mijn plekje in het nachthok van het paleis zitten, al lag er geen ei. 

Ma Tok voelde onder mij en toen ze

Angelique en Wendy vroeg in de tuin

niets voelde liet ze mij die nacht lekker zitten. Zo, die strijd had ik tenminste gewonnen. 

De volgende morgen hoorde ik Angelique, Wendy en Ariane, die tegenwoordig ook in de struik slaapt, door de tuin scharrelen. Ik ging bij hen kijken en ze begroetten me uitbundig. Zo gaat het nu al de hele week, ik slaap in Soestdijk en overdag zit ik er ook vaak. Als Clasien haar ei komt leggen schuif ik even op, zodat zij op haar favoriete plekje kan gaan zitten, om, als ze klaar is, haar ei lekker warm te houden. 

Natuurlijk komt er nooit een kuiken uit dat ei, omdat ma Tok het elke dag weghaalt, maar ik doe in elk geval mijn best. 

Ariane slaapt ook in de struik

Door mijn actie heb ik ook iets ontdekt. Ariane, die nu in de struik slaapt met Angelique en Wendy, is 's morgens dus vroeg in de tuin, als de deur van het Tok-huis nog dicht is. Ik ben ook steeds vroeg buiten, als er geen ei ligt in Soestdijk kan ik net zo goed lekker gaan scharrelen als de anderen er nog niet zijn. 

En weet u wat er gebeurt? 

Ariane is aan het oefenen om te kraaien! Het klinkt nog voor geen meter, maar ze heeft er zoveel lol in dat wij, Angelique, Wendy en ik, haar lekker haar gang laten gaan. Het klinkt steeds beter, maar nog niet alsof er een haan bezig is. 

Ik vroeg haar waarom ze het doet en ze kakelde dat zij het altijd al had gewild, maar dat Amalia het had verboden. 

Amalia zaliger

Als ik zie hoe geweldig ze het vindt zou ik bijna denken dat het misschien nog ergens goed voor is geweest dat Amalia is vermoord. 

Ik vroeg Ariane hoe zij daarover dacht en toen hoorde ik dat zij met diezelfde vraag worstelde en dat zij er graag over wilde kakelen met Odette en de anderen van de filosofie-club. 

Dat lijkt mij een prima idee en ik ga aan Odette voorstellen om Ariane ook mee te laten doen met de colleges.

Nog even en de hele familie Tok wordt filosoof.

Gesloten landingsbaan

Xena:

Weet u nog dat ma Tok voor mij een landingsbaan had gemaakt? 

het kussen onderaan de trap

Met een groot kussen onderaan de lange trap? 

Ze heeft dat kussen weggegooid toen ze het Tok-huis ging schoonmaken, ze was bang dat het vol met luizen zou zitten. Dus nu moest er iets anders worden bedacht om mij veilig naar beneden te laten gaan. 

En dat is gelukt! 

Wilt u weten hoe? 

Dan ga ik dat nu vertellen. 

Er zit, naast de drie raampjes in het huis, een deurtje. Dat was mij nog nooit opgevallen, maar toen ma Tok het in de ochtend open zette zag ik dat daar een uitgang was. Ik ging meteen kijken of ik daarlangs naar beneden zou kunnen komen en wat

het platformpje bovenaan de buitentrap

denkt u? Als je uit dat deurtje stapt val je niet meteen naar beneden, nee, er is eerst een soort platformpje en daaraan vast zit ook een lange trap, waarlangs je rechtstreeks de tuin in kunt komen. Dát was geweldig, dat ik dat niet eerder heb geweten! Ik ging door het deurtje naar buiten en nam plaats op het platform, dat wel een beetje klein was voor mij; voor de kleine kipjes is het prima, maar ik heb nogal grote voeten en die pasten er maar net op. Maar dat gaf niet, want ik kon heel gemakkelijk van die lange trap affladderen, onderaan is geen harde steen maar zachte tuingrond.

Nu zet ma Tok elke ochtend het deurtje voor mij open, zodat ik niet meer via de trap in het huis naar

de lange buitentrap

beneden hoef te roetsjen. 

Naar boven ga ik wel op de oude manier, dat wil zeggen: langs de trap in het huis. Omhoog is makkelijker dan naar beneden, dus dat gaat best. 

Waarom ik in de avond niet ook langs de buitentrap en door het kleine deurtje ga? 

Omdat ma Tok dat deurtje altijd meteen achter mij sluit als ik naar buiten ben gegaan. 

Ik vroeg haar waarom ze dat deed en ze zei dat ze bang was dat ze anders in de avond zou vergeten het dicht te doen, dat was al een keer gebeurd toen ik hier nog niet woonde. En dat is op zich niet zo erg, in de zomer kunnen wij best met een open deurtje slapen, maar in de ochtend ziet de tsaar licht naar binnen komen door dat deurtje en dan gaat hij daar op het platform keihard zitten kraaien. Dat was ook al een keer gebeurd en toen was de buurvrouw boos geworden omdat dat niet volgens de afspraak met ma Tok was. Daar had ze natuurlijk gelijk in en ma Tok zorgt nu dus dat ze het niet meer vergeet door het meteen na mijn afdaling weer te sluiten. 

vieze ramen

Hebt u gezien dat de ramen van ons huis heel vies zijn? 

Ik maakte ma Tok daarop opmerkzaam en ze had haar antwoord al klaar. Ze zei dat ze die expres niet schoonmaakte, zodat er minder licht door naar binnen kan komen; als de tsaar ook maar ergens licht ziet begint hij direct te kraaien, dus dat voorkomt ze op deze manier. 

Ik persoonlijk denk dat het een smoes is, ze heeft gewoon geen zin om de ruiten schoon te maken, maar ik stoor me er niet echt aan. Het valt me gewoon een beetje van haar tegen dat ze dat niet eerlijk zegt. Of zou het toch de waarheid zijn?

Wondermiddel

 Wendy:

Ik ben blij dat ik niet in het Tok-huis slaap.

Ariane met Wendy en Angelique in de struik

Daar waren bloedluizen en die beestjes wil ik absoluut niet in mijn veren hebben. Iedereen is dit met mij eens, maar toch kwam alleen die bange Ariane bij ons in de struik slapen, de anderen gingen allemaal gewoon het Tok-huis in toen het donker werd. 

Wij hebben inmiddels onze tweede portie medicijn ook gehad en ik moet zeggen dat ik nauwelijks meer kippen zie krabben tussen hun veren.

Ma Tok heeft het Tok-huis ook helemaal schoongemaakt, zodat er geen luis meer in zit, ook geen dode. 

Wie ook niet in het huis slaapt is Yneke, maar dat heeft een andere reden. Zij kruipt telkens in het Loo, en blijft daar stug zitten. Ma Tok haalt haar daar iedere avond uit en zet haar dan naast haar vriendin

Yneke en Yolanthe op de voorraadton

Yolanthe op het deksel van de grote voorraadton, waar ons eten inzit. Gisteren was er iets aan de vleugel in de tuin, die kleine rood-witte poes uit het mensenhuis liep weer eens bij ons en ze kon de weg naar boven niet vinden, zodat ze een keel opzette. Ma Tok kwam zuchtend naar beneden en liet de poes, die Geertje heet, naar binnen door de deur van het huis. Omdat wij nogal aan het kakelen waren ging ze even kijken of alles in orde was bij ons; ze haalde Yneke uit het Loo en zette haar vast in het Tok-huis, omdat het al donker begon te

Yneke op haar "broed"plekje

worden. Toen ze later de deur kwam sluiten zag ze Yneke niet zitten, die was regelrecht teruggegaan naar het Loo om daar te gaan broeden. Niet dat er een ei ligt, maar ze wil toch daar blijven zitten. Ma Tok zette haar weer in het Tok-huis en deed de deur dicht. Zo maakte ze duidelijk dat er ook dit jaar niet gebroed gaat worden. Ik vraag me af wanneer Yneke dat gaat begrijpen, ik ben bang dat dat nog wel een poosje zal duren. 

het Tok-huis is weer helemaal schoon en fris

Als je broeds bent zit je in een roes die moeilijk doorbroken kan worden, je denkt dan maar aan één ding en dat is: eieren warm houden, zodat er kuikentjes in kunnen groeien. Ikzelf heb nog nooit kuikentjes gekregen, het lijkt me wel fijn, maar ook heel druk. Je moet ze niet alleen uitbroeden, maar ook opvoeden en dat is niet altijd even gemakkelijk. Pippa was er heel goed in, zij deed het graag, maar zij is er niet meer. 

Maar goed, ik had het dus over die luizen in het Tok-huis. Omdat ik altijd buiten slaap en alleen in het huis kom om te eten eten heb ik er geen last van gehad en Angelique ook niet. Wij hebben gewoon de

stel je voor: Xena op een tak van de struik...

beste slaapplek van de hele familie en ik begrijp niet dat niet iedereen bij ons in de struik komt zitten. Heerlijk frisse lucht om je heen en 's morgens als eerste in de tuin scharrelen. 

Tsaar Nikolaas moet wel in het huis slapen omdat hij anders te vroeg begint met kraaien, dat begrijp ik, maar de anderen kunnen toch gewoon lekker op een tak gaan zitten? 

Alleen voor Xena zou dat wel problemen geven, ik denk dat zij te zwaar is voor een tak, ze zou er vast doorzakken. 

Terwijl ik dit bedenk schiet ik in de lach, waarop Angelique vraagt wat er zo lollig is. Als ik het heb uitgelegd begint zij ook te giechelen en dan willen de anderen natuurlijk ook meelachen. 

Of Xena dit een vervelend grapje vindt? Welnee, zij lacht het hardst van allemaal.

Legpauze?

Zaza:

Ma Tok vroeg aan mij of ik me wel goed voelde. 

groen ei van Zaza

"Natuurlijk voel ik me goed," kakelde ik, "waarom vraagt u dat?" Het was haar opgevallen dat er al een hele tijd geen groene eieren meer werden gelegd en omdat ik de enige ben die dat doet wist ze meteen dat ik niet meer aan de leg was. 

Nu weet ik ook niet waarom ik geen eieren meer leg, ik ga regelmatig zitten, maar als er geen ei is komt het ook niet. Ma Tok zei dat het niet erg was en dat het haar was opgevallen dat er sowieso minder eitjes in de hokken lagen. 

Ze ging het Tok-huis binnen en begon een grondige inspectie van de zitstok en de mestplank. 

het flesje met het lege etiket

Even later kwam ze weer naar buiten met een chagrijnig gezicht. "Daar was ik al bang voor," mopperde ze en ze ging in de grote schuur in haar medicijnkast zoeken. Ze haalde er een klein flesje uit en toen keek ze nog bozer. 

"Staat er gewoon niks meer op het etiket!" zei ze tegen zichzelf. 

Ze maakte onze zitstok en mestplank schoon, zoals ze dat altijd doet, maar nu ging ze er een wit poeder overheen spuiten; er kwam ook wat op de bodembedekking en daarna was het klaar. Ze ging het mensenhuis in en dat was het dan, dacht ik. Maar nee hoor, de volgende dag kwam ze met een nieuw klein flesje de tuin in. Het oude flesje, waar dus niks meer op stond, pakte ze uit de schuur en

de pot met het witte poeder

toen ging ze onze waterbakken leegmaken. Dat was niks bijzonders, dat doet ze elke dag, maar nu kwam er niet alleen schoon water in, maar ook wat uit het flesje. 

"Zo," zei ze blij, "dat zal ze leren." Over wie ze het had wist ik niet, maar ik merkte wel dat diegenen niet tot haar geliefden behoorden. 

Wij dronken van het water en de volgende dag kregen we weer gewoon schoon drinken zonder het spul uit het flesje. "Over precies een week krijgen jullie nog een keer medicijn in jullie water en dan moet het over zijn met die nare beestjes," zei ma Tok en ze ging verder met haar werkzaamheden. Ze strooide elke dag van het witte poeder in ons huis, dat hoorde vast ook bij de behandeling. 

Nu had ik wel gemerkt dat ik best vaak jeuk had en ik zag de anderen zich ook regelmatig krabben en heel

bloedluis

vaak een zandbad nemen. Zou dat te maken hebben met dat medicijn? Ik vroeg het aan Odette, die de oudste en wijste is hier en zij kakelde dat er bloedluis in het Tok-huis zat. Ik wist niet wat dat was, Odette legde uit dat dat kleine beestjes waren die bij ons bloed kwamen drinken in de nacht en dat wij daardoor zwakker werden en ook geen eieren meer zouden leggen. 

Nu begreep ik waarom ma Tok zo had gemopperd en ik wist ook wie "ze" waren die een lesje moesten leren. Dat waren natuurlijk die nare beestjes. 

"Hoe gaat het medicijn helpen?" vroeg ik en Odette kakelde dat de

wijze Odette is een goede vraagbaak

luizen dood zouden gaan als ze ons bloed kwamen drinken met dat spul uit het flesje erin. 

Dat was slim bedacht vond ik en ik ging veel blijer slapen die avond. 

Nu maar hopen dat het werkt en dat we snel van die kriebeldingen af zijn. 

Zo was het dus een geluk bij een ongeluk dat er geen groene eieren meer gelegd waren door mij, anders was het misschien pas veel later aan het licht gekomen en dan waren wij helemaal verzwakt.

Misschien komen er nu ook weer groene eieren. 

En meer bruine en witte ook natuurlijk.

En dan gaan we ons ook weer beter en sterker voelen, dat is het belangrijkste.

Diepe gedachten

Ariane:

Ik ben nog als enige overgebleven van de drie kippen met prinsessennamen, mijn zusjes Amalia en Alexia zijn doodgebeten door de wrede poes, weet u nog wel? 

Yolanthe lijkt wel op Ariane

Ik was eerst erg alleen, vooral toen Angelique weer buiten ging slapen samen met Wendy. Ik durf dat niet meer, ik doe geen oog dicht als ik weer in de struik ga zitten. Ik begrijp niet dat Angelique, die de moordpartij toch ook van dichtbij heeft meegemaakt, weer buiten is gaan slapen. 

Ik trek nu veel op met Yolanthe, die wel een beetje op mij lijkt. Iedereen zegt dat zij zichzelf nogal geweldig vindt, maar dat valt reuze mee als je haar beter leert kennen. Ze is gewoon aardig en helemaal niet uit de hoogte. Zij slaapt altijd met Yneke op het deksel van de grote voerton in het Tok-huis, terwijl ik gewoon tussen de anderen op de stok zit, maar dat maakt niet uit. 

Yneke en Yolanthe

Overdag scharrelen we vaak samen door de tuin, soms is Yneke er dan ook bij, als zij tenminste geen filosofieles heeft van Odette. 

Ik zou eigenlijk ook best bij dat groepje willen horen, maar ik durf het niet te vragen aan Odette, vooral nu Clasien zich er ook bij heeft aangesloten. Yolanthe vindt die lessen helemaal niks, zij scharrelt liever vrij door de tuin, kakelde ze toen ik haar vroeg waarom zij er niet bij was. 

Ik vond het eigenlijk al vanaf het begin van de lessen erg interessant, maar Amalia vond het onzin, dus Alexia en ik deden alsof we er geen zin in hadden. Maar Amalia is er niet meer, nu mag ik zelf nadenken en beslissen wat ik wel of niet leuk

de tsaar en Ariane

vind. Misschien wil Yneke wel voor mij aan Odette vragen of ik er ook bij mag. Yolanthe zal het niet fijn vinden, dan is ze weer alleen tijdens de lessen, maar die duren niet zo lang, er blijft nog genoeg tijd over om lekker door de tuin te banjeren. 

De tsaar was ook lief voor mij toen mijn zusjes waren vermoord, maar hij vindt dat ik daar nu overheen moet zijn. Ik weet niet of dat zo hoort, maar ik ben bang dat ik het nooit zal vergeten, dat monster dat zomaar uit het niets op ons af kwam rennen. Ik bibber nog als ik er weer aan denk. Angelique kakelde tegen mij dat zij het nu en dan ook nog voor zich ziet, maar

Amalia, die de baas was over haar zusjes

dat die kat nu weer bij haar mensen is en die wonen héél ver weg, zo ver dat ze nooit meer hier kan komen. Bovendien is het raam van de schuur nu dicht zodat er geen kat meer in de tuin kan komen. 

Dat is allemaal waar, maar ik vind het nog steeds gevaarlijk om niet in een huis te slapen. 

En ik mis mijn zusjes ook wel een beetje, al moet ik kakelen dat het best fijn is om niet meer altijd te moeten doen wat Amalia beveelt. 

Daar kan ik wel aan wennen, dus misschien is het wel goed dat dit allemaal gebeurd is. 

Ik weet niet of ik zo mag denken, maar ik kan er niks aan doen, denken gaat vanzelf, dat houd je niet tegen. 

Ik ga vragen aan Odette wat zij hiervan vindt, misschien mag ik dan wel een keertje bij haar lessen komen om dit te bespreken, dan zou ik twee vliegen in één klap slaan.                                                                                                                   

Oogproblemen

Linda:

Op de foto hierboven zie ik er nog gewoon uit. 

Linda's goede (linker-)kant

Niet dat ik nu raar geworden ben, ik voel me nog even goed als toen, maar toch is er iets veranderd. 

Ik zag al een poosje niet meer zo goed met mijn ene oog, het rechter om precies te zijn. Dat is het oog dat u hierboven op de foto kunt zien. Daar is het nog helemaal helder. Ik vroeg aan mijn zusje Lisa of ze iets zag aan mijn oog, waarop ze kakelde dat het een beetje rood was. Ik schonk er verder geen aandacht aan, gelukkig heeft iedere kip twee ogen, dus ik kon alle lekkers nog goed vinden. Maar na een poosje merkte ik dat ik eigenlijk alleen maar met mijn linkeroog keek, als ik dat oog dichtdeed zag ik helemaal niets meer. Lisa kakelde dat mijn rechteroog helemaal wit was geworden. "Je moet wel heel goed kunnen kijken als je daar nog wat

het blinde oogje

door kunt zien," grapte ze. 

Ik zorgde ervoor dat ik altijd met mijn goede linkerkant naar ma Tok toe zat of scharrelde, maar toch zag ze per ongeluk een keer dat dat rare oog wit was geworden. Ze pakte me op en keek ernaar. "Dat ziet er niet goed uit," zei ze en ze maakte het oog voorzichtig schoon met een vochtig watje. Ik voelde er niets van en ik zag nog steeds niks. "Ik denk dat je dat oogje kwijt bent, meisje," zei ma Tok en ze zette me weer op de grond. Gelukkig hoefde ik niet naar de dierenarts, omdat die er ook niets aan zou kunnen doen. Ma Tok zei dat ik eerder had moeten aangeven dat er iets mis was, dan was het misschien nog te redden geweest. Tja, dat was misschien wel zo, maar zij had het niet gezien, dus het was

Lisa en Linda lachen om de grap

net zo goed haar schuld als de mijne. Ze gaf me wat extra wormpjes aan mijn goede kant en daarna ging ze alle kippen goed bekijken. Ze was zeker bang dat ze nog meer zou missen. Nou, ik kan me met één oog prima redden, om mij hoeft ze zich geen zorgen te maken. Ik zag wel dat ma Tok liep te piekeren en ik kakelde tegen haar dat dat helemaal niet nodig was. Ze vertelde dat ze graag wilde weten hoe het zo gekomen was, of het door een ziekte was gekomen of dat er iets in mijn oog was gekomen dat het kapot had

Nikolaas wil ook meelachen

gemaakt. Ik kakelde dat ik dat niet had gemerkt, alleen dat ik steeds minder kon zien tot het helemaal zwart was geworden aan die kant. 

Ik kakelde tegen Lisa dat het eigenlijk heel grappig was dat zij mijn oog als wit ziet en dat ik er juist zwart door zie. Lisa schoot in de lach en ik ook, waarop de tsaar eraan kwam om te vragen of hij en de andere kippen ook mochten meelachen. 

Ik vertelde wat ik net tegen Lisa had gekakeld, maar de tsaar keek zorgelijk en vroeg of het ook pijn had gedaan. 

De anderen kwamen om ons heen staan en ik moest de grap nog een keer herhalen. 

met z'n allen lachen om de grap

Iedereen lachte en toen deed Nikolaas ook mee, maar als een haan met snavelpijn. 

Ma Tok heeft beloofd dat ze mijn andere oog goed in de gaten gaat houden, want als daarmee hetzelfde gebeurt kan ik helemaal niks meer zien. Daar schrok ik een beetje van, dat lijkt me best lastig. Maar voorlopig is mijn linkeroog nog helemaal in orde en zo kan ik gewoon verder leven in de Tok-tuin.